«Асқар тау алыстан көрінер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Биік, асқақ тау жақын келгенде емес, алыстан айқын көрінеді: оның тұтас бейнесі, биіктігі қашықтықтан ғана көзге толады. Мақал ұлы адамның, үлкен істің қадірі де осылай екенін айтады: қасыңда жүрген беделді кісінің, атқарылған істің шын салмағы уақыт өткенде, алыстан қарағанда танылады. Екінші мағынасы: үлкен адамның атағы алысқа жетеді, ол өзі туралы айғайламаса да, оны ел алыстан біледі.
Образдар мен теңеулер
Асқар тау — биік, шыңы аспанға тірелген тау. Даланың тегіс кеңістігінде алыстағы тау жолаушыға бағдар болған: көштің жолы соған қарап түзелген. Тауға тым жақын тұрсаң, оның бір беткейін, тасын ғана көресің, бүкіл тұлғасын көре алмайсың. Мақал осы шындықты адам өміріне көшіреді. «Асқар» сөзінің өзі биіктік пен асқақтықты білдіреді, ол қазақ поэзиясында ұлы тұлғаларға теңеу ретінде жиі қолданылады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қасындағы ұлы адамды — ата-ананы, ұстазды — көзі тірісінде жете бағаламағанын кейін түсінген адам айтады. Кейде беделді кісінің атағының алысқа жеткенін мақтағанда да айтылады. Мысалы, ауылдан шыққан ғалымның есімі шетелде аталғанда: «Асқар тау алыстан көрінер». Өзін-өзі мақтау үшін айту ерсі естіледі.
Қолданылу жағдаяттары
— Әкесі қайтқаннан кейін ұлы оның ауылға жасаған жақсылықтарын жұрттан естіп, ақсақалдан осы мақалды естіді.
— Мектепті бітіріп, қалаға оқуға кеткен түлек алыстан қарап, қатал ұстазының қадірін енді түсінді.
— Ауылдың балуаны облыстық жарыста жеңгенде, оны алыстағы ағайындары да мақтан тұтып, хабарласып жатты.