Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.9K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Құданың тайын алғың келсе,
Құлынды биесін сұра.
Құлынды биесін сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің шын бағасын, болашақтағы пайдасын ойла дегенді білдіреді. Тура мағынасында,...
Адамның қолы - гүл, маңдай тері - нұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның еңбегін жоғары бағалайды. Тура мағынасында, қолмен істелген іс те, маңдай тер де...
Шықпа, жаным, шықпа.
**Негізгі мағынасы** «Шықпа, жаным, шықпа» — адамды сабырға, төзімге шақыратын сөз. Тура мағынасында біреуге «жаным, шы...
Сыпайы сырын жасырмас,
Пұшық мұрнын жасырмас.
Пұшық мұрнын жасырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сыпайы, көреген адам өз ойын, ниетін, ішкі сырын орынсыз жасырып жатпай...
Ауыл үйдің моншағын күндіз ұрлап, түнде тақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл ішіндегі өсек, сөз тасу, біреудің абыройын түсіру сияқты теріс қылықты әжуа етеді. Т...
Бас бергенге ас бер.
**Негізгі мағынасы** «Бас бергенге ас бер» — жақсылық жасаған адамға жақсылықпен жауап қайтар, келген еңбекті, көрсеткен...
Із жолға жеткізер,
Жол елге жеткізер.
Жол елге жеткізер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ізге ерген адам жол табады, ал жол адамды елге, мақсатты жерге жеткізе...
Нарым қымбат,
Нарымнан арым қымбат.
Нарымнан арым қымбат.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «нар» сияқты өте бағалы түліктен де ардың қымбат екенін айту. Астарлы...
Рахат іздесең, бейнетінен қорықпа,
Қуаныш іздесең, қайғысынан қорықпа.
Қуаныш іздесең, қайғысынан қорықпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі жақсылық пен қуаныш оңай келмейтінін айтады. Рахатқа, табысқа, тыныш тірл...
Асыға айтсаң да, асыра айтпа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөз сөйлегенде асыққанмен, шындықтан аттап кетпеу керегін білдіреді. Яғни ойыңды тез жет...
Әкесі өлгенді де естіртеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамға ең ауыр хабарды, тіпті әкесінің қайтыс болғанын да естірте алат...
Жетесі асыл арланбас,
Жеті атасына дарымай.
Жеті атасына дарымай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы қасиет, тектілік, намыс пен мінез бір адамның бойында ғана пайда...
Халық - дана.
**Негізгі мағынасы** «Халық - дана» деген мақалдың тура мағынасы — көпшіліктің ойы, тәжірибесі және өмірден түйгені тере...
Баталы құл батар,
Батасыз ұл қатар.
Батасыз ұл қатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: батасы бар адам қиындыққа да төтеп береді, ал батасыз өскен ұл өз жолын...
Өтіріктің балын жалап тірі жүргеннен, Шындықтың уын ішіп өлген артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал шындықтың құны өтіріктен әлдеқайда биік екенін айтады. Тура мағынада алғанда, адам өтірі...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.