Ұстаған жерде қолы,
Тістеген жерде тісі қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның не істесе де, соның ізі мен салдары болатынын білдіреді. Бір істі қолға алсаң, соның жауапкершілігін де көтересің. Тура мағынасында бір нәрсені ұстаған адамнан қолдың, тістеген адамнан тістің ізі қалады деген ой айтылғандай көрінеді. Астарлы мағынасы — кез келген әрекет бос кетпейді, адамның ісі, мінезі, сөзі ақырында өзіне белгілі бір нәтиже әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұстаған жерде қолы» және «тістеген жерде тісі» деген тіркестер қимылдың табын білдіретін бейнелі сөздер. Қол — іс-әрекет пен еңбек белгісі, ал тіс — талап, қайсарлық, кейде қырсық мінездің нышаны. Халық осы арқылы «әр әрекеттің белгісі бар, ізі жоғалмайды» деген ойды ықшам әрі ұтымды жеткізген.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адам өз ісіне абай болсын, жауапсыз қадам жасамасын дегенде қолдануға болады. Мысалы, жұмыста біреу құжатты тексермей қол қойса, кейін қателік үшін өзі жауап береді. Сондықтан бұл мақал бүгін де «әр істің салдарын ойла» деген ескерту ретінде мәнін жойған жоқ.
Tistegen jerde tisi qalady.