Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.9K
Қаралым
191
Орташа
Сұрыптау:
Атты қамшы айдайды,
Ерді намыс айдайды.
Ерді намыс айдайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша атты қамшымен жүргізеді, ал астарлы мағынасы бойынша адамды, әс...
Жақсыға айтсақ, білер,
Жаманға айтсаң, күлер.
Жаманға айтсаң, күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзді қабылдау қабілеті мінезіне байланысты екенін айтады. Жақсы, тәрбиелі, ақылд...
Алпыстағы атаңды жыққанша,
Алтыдағы атанды жық.
Алтыдағы атанды жық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алпыс жастағы әлсіз қарияны жығудан гөрі, алты жастағы күшті атанды жы...
Жаман биені жабула да, құлынын ал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жаман биенің өзін ұстап, жабулап қойғанмен, құлынын алып кетуге болады....
Баланың балалығына әкенің даналығы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың өсуі мен дұрыс қалыптасуы әкенің ақылы, тәжірибесі және тәрбиесіне тікелей байлан...
Еңбек ет те , міндет ет .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алдымен еңбек ет, содан кейін сол еңбегіңнің нәтижесін талап ете біл д...
Әуелі Тәңірі жерге береді ,
Жерге берсе , елге береді .
Елге берсе , ерге береді .
Жерге берсе , елге береді .
Елге берсе , ерге береді .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ырыс-несібе мен берекенің көзі ең алдымен Жаратушының қалауында екенін білдіреді. Тәңірі...
Қазаннан қақпақ кетсе,
Иттен ұят кетеді.
Иттен ұят кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәртіп пен бақылау әлсіресе, арсыздық пен берекесіздік көбейеді дегенді білдіреді. Тура м...
Қайырсыз пайдадан қайырлы залал артық.
**Негізгі мағынасы** Қайырсыз пайдадан қайырлы залал артық деген сөздің тура мағынасы — пайда көрінгенімен, оның игілігі...
Өз мінін білген,
Өзгеге төрелік береді.
Өзгеге төрелік береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ең әуелі өз кемшілігін танып, өзін түзете білуі керек екенін айтады. Өз мінін көр...
Аманат аман сақтайды.
**Негізгі мағынасы** Аманат деген — біреудің сеніп тапсырған заты, сөзі немесе міндеті. «Аманат аман сақтайды» деген мақ...
Жамандықты ұмыт,
Жақсылыққа ұмтыл.
Жақсылыққа ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өткендегі жамандықты жүректе сақтап, кек қуып жүрудің қажеті жоқ екенін үйретеді....
Өз қотырын өзі қасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өз мәселесін, кемшілігін, күйзелісін немесе қиын жағдайын өзі шешуі керек дегенді бі...
Ақылың болса, ақылға ер,
Ақылың болмаса, нақылға ер.
Ақылың болмаса, нақылға ер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды ойлануға, дұрыс кеңеске құлақ асуға шақырады. Егер өз ақылың жеткілікті болса, соғ...
Көне сөз - жаңа сөздің қазығы.
**Негізгі мағынасы** «Көне сөз — жаңа сөздің қазығы» деген мақалдың тура мағынасы: ескі, бұрыннан айтылып келе жатқан сө...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.