«Тісің барда бір шайна.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның қолында мүмкіндік, күш-қуат, денсаулық, уақыт бар кезде іске кірісу керек деген ойды білдіреді. Тура мағынасында тісі бар адам тамақты өзі шайнай алады; ал астарлы мағынасында өмірдегі әр істі дер кезінде атқару қажет. Ертеңгі күнге қалдырылған іс кейде кеш болуы мүмкін. Сондықтан адам жас шағында, шамасы жеткен кезде еңбектеніп, қажет нәрсесін қамдап, өмірін бос өткізбей әрекет еткені дұрыс.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тіс» — адамның жасампаз күші, денсаулығы мен мүмкіндігі. «Бір шайна» деген тіркес — істі созбай, бар мүмкіндікті орнымен пайдалану деген бейнелі ой. Яғни адамға берілген қуат пен қабілет мәңгі тұрмайды, сондықтан оны дер кезінде жұмсау керек деген ескерту бар.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бұл мақал қазіргі таңда оқу, мамандық таңдау, ақша жинау, іс бастау сияқты жағдайларда өте орынды айтылады. Мысалы, студент жас кезінде тілді меңгеріп, кәсіби дағды жинап қалса, кейін жұмыс табуы да, өсуі де жеңіл болады. Уақыт пен күш барда әрекет ету — осы мақалдың өмірлік сабағы.