«Той өткен соң даңғара.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Той өтіп, жұрт тарап кеткен соң даңғара соққанның пайдасы жоқ дейді. Уақыты өткен соң істелген іс — бос әуре. Тойда даңғара соғылса, жұрт жиналады, көңіл көтеріледі; ал той тарқаған соң шу шығару тек күлкі тудырады. Мақал кешіккен әрекетті, кеш айтылған кеңесті, қажеті біткенде білінген ынтаны мысқылдайды. Іс уақытында істелгенде ғана құнды деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Даңғара — дөңгелек ағаш шеңберге тері қаптаған ұрмалы аспап, даңғыра. Ол қатты, алысқа естілетін дыбыс шығарады, ел жинау, хабар беру, көңіл көтеру үшін соғылған. Мақал дабыл мен тойды бір-бірімен байланыстырады: дыбыс тойдың жаны, бірақ тойсыз дыбыс — бос шу. «Даңғара ету» тіркесі даңқын шығару, жар салу деген мағынаны береді, сондықтан мақалда кеш көтерілген даурық та естіледі.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды біреу кешігіп, қажеті жоқ кезде бір істі бастағанда мысқылмен айтады: жиналыс біткен соң келіп ұсыныс айтқанға, мерзімі өткен соң құжат әкелгенге. Кейде адам өзін-өзі кінәлап та айтады. Үн — жеңіл кекесін. Мысалы, егін жиналып біткен соң ғана комбайнын жөндеп әкелген жүргізушіге бригадир: «Той өткен соң даңғара ғой бұл» дейді.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылдағы футбол жарысы аяқталып, жүлде таратылып болған соң ғана жанкүйерлерге ту әкелген жігітке жаттықтырушы осы мақалды айтты.
— Көктемгі төл алу біткен соң ғана мал дәрігерін шақырған көршісіне шопан күліп, осы сөзді айтты.