Тоғышардың ту қойы қысыр қалады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғышар, яғни енжар, жалқау, әрекетсіз адамның қолындағы ту қой да қысыр қалады деген ой. Астарлы мағынасы — жалқаулық пен селқостық бар жерде береке болмайды, іс өнбейді, мал да, шаруашылық та, өмір де нәтижесіз қалады. Адам еңбектенбесе, қимылдамаса, қолындағы мүмкіндіктің өзі пайда бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ту қой» — өсім беруге тиіс, пайда әкелетін құнды малдың бейнесі. Ал «қысыр қалады» дегені — өнімсіз, нәтижесіз күйді білдіреді. Яғни қолда бар игілік те дұрыс күтім, қимыл, еңбек болмаса, жеміс бермейді. «Тоғышар» сөзі адамның бойындағы енжарлықты, әрекетсіздікті, тірлікке салғырт қарауды бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгінгі күнде де өзекті. Мысалы, оқуға немқұрайлы қарап, тапсырмасын уақытында орындамайтын студент емтиханда нәтиже шығара алмайды. Мүмкіндігі болса да, еңбегі жоқ адам табысқа жете алмайды. Сондықтан мақал адамды жалқаулықтан арылып, бар мүмкіндікті ұқыппен пайдаланып, еңбек етуге шақырады.