Тілді ноқталасаң, басың сақталады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал тілге ие болу, сөзді ойланып айту адамның өзіне қорған екенін білдіреді. Тура мағынасында «ноқта» жылқыны жөнге салатын құрал сияқты, тілге де тізгін керек деген ой бар. Астарлы мағынасы — артық сөйлемеу, ашуға ермеу, даулы жерде сөзді салмақтап айту адамды ұяттан, жанжалдан, тіпті қауіптен сақтайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тіл» — адамның сөзі мен мінезі, ал «ноқта» — тәртіп, бақылау, өзін-өзі ұстау. Қазақ дүниетанымында ноқта жылқыны түзеп, бағыттайды. Сол сияқты тілді ноқталау — сөзді тежеп, керек жерде ғана сөйлеу. Бұл образ адамның аузына ерік берсе, басына да пәле келуі мүмкін екенін өте дәл жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста, отбасында өте орынды. Мысалы, адам ашумен біреуге ауыр сөз жазса, кейін соның салдарынан дау туып, беделіне нұқсан келуі мүмкін. Сондықтан пікір жазарда, бастықпен не достармен сөйлескенде сөзді өлшеп айту — осы мақалдың қазіргі өмірдегі көрінісі.