Той тарқағанда қынаңды төбеңе қой.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — той бітіп, жұрт тарқап жатқанда қымбат нәрсеңді, сән-салтанатқа керек бұйымыңды басыңа көтеріп алып кет деген ишара. Астарлы мағынасы — қызықтың қызған шағында емес, ел тарайтын, бәрі басылатын сәтте сабыр сақтап, өз мүлкіңе де, өз қадіріңе де ие болу керек. Яғни, әр істің өз уақыты бар, орынды қимылдаған адам ұтпайды.
Образдар мен теңеулер
«Той» — көпшілік жиналған, қызығы мол орта. «Тарқағанда» — думанның аяқталып, әркім өз жөніне кеткен мезет. «Қына» — сәндік, бағалы заттың бейнесі, ал «төбеңе қой» деуі — оны қатты қастерлеп, абайлап ұста деген ойды білдіреді. Мұнда асығыстық пен бейберекет қимылдың орнына ұқыптылық пен есеп бар.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал адамға кез келген жиында, жұмыста не саудада сабырлы болып, соңғы сәтте ұтылмауды ескертеді. Мысалы, үлкен шарадан кейін құжаттарыңды, телефоныңды, заттарыңды тексеріп алмасаң, бір нәрсеңді ұмытып кетуің мүмкін. Сонда «той тарқағанда қынаңды төбеңе қой» деген сөз дәл келеді.