Тозбас жасау болмас,
Бас білмес асау болмас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жасалған бұйым, қанша берік көрінсе де, уақыт өте тозады; сондай-ақ басына ие емес асау мал жуасымай қоймайды. Астарлы мағынасы — дүниеде бәрі де өзгеріске түседі, ал тәртіп пен тежемесіздік ақырында қалыпқа келеді. Адамға қатысты айтқанда, өзін ұстай алмаған, қырсық мінезді кісі де өмірдің талқысы, тәрбие, тәжірибе арқылы сабасына түсуі мүмкін.
Образдар мен теңеулер
«Жасау» — тұрмыста қолданылатын бұйым, өмірдегі кез келген нәрсенің уақытша екенін бейнелейді. «Тозбас» сөзі арқылы мықтының да морт сынатыны, ұзаққа шыдас бермейтіні аңғарылады. Ал «бас білмес асау» — тізгінге көнбейтін, ерке де қыңыр мінездің белгісі. Мұнда малдың мінезі адам мінезіне теңеліп, тәртіпсіздік пен ұстамсыздықтың түбі жуасумен, үйренумен аяқталатыны көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал өмірдің өткіншілігін және тәрбие мен сабырдың күшін еске салады. Мысалы, жұмысқа алғаш келген жас маман тәртіпке көнбей, өз білгенімен жүрсе, біраз уақыттан соң ұжым ережесіне, жауапкершілікке бейімделеді. Яғни, адам да, іс те уақыт өте шыңдалып, қалыпқа түседі.
Bas bilmes asaý bolmas.