Тілімнен көрейін бе,
Мінімнен көрейін бе?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өз кемшілігін сырттан емес, өзінен іздеуі керек деген ойды білдіреді. «Тілімнен көрейін бе?» дегені — сөзім дұрыс болмады ма, біреуді ренжіттім бе, артық сөйлеп қойдым ба деген өзін-өзі таразылау. «Мінімнен көрейін бе?» дегені — мінезім, қылығым, іс-әрекетім кінәлі ме деген ішкі жауапкершілік. Астарлы мағынасы — адам өз қатесін көре алса, түзелуге де жол табады.
Образдар мен теңеулер
Мұнда «тіл» тек сөйлеу құралы емес, адамның ойы мен мәдениетінің айнасы ретінде алынған. Ал «мін» — адамның бойындағы кемшілік, олқылық, теріс әдеттің бейнесі. Екі сөздің қатар қойылуы адамның қай тұстан қателескенін іздеуге жетелейді: сөзінен бе, әлде мінезінен бе. Бұл — өзін сынау, сабырмен ойлану және жауапкершілік алу сияқты қасиеттерді танытатын терең образ.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әлеуметтік желіде, жұмыста не отбасында біреумен сөзге келіп қалған кезде өте орынды айтылады. Мысалы, адам әріптесімен түсінбей қалып, кейін «Менің сөзім ауыр тиді ме, әлде өз мінезіммен қателестім бе?» деп ой елегінен өткізеді. Осылайша мақал адамды өз-өзіне сын көзбен қарауға, қарым-қатынасты түзетуге шақырады.
Minimnen kóreıin be?