Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
489K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Ақыл атасы - ақиқат.
**Негізгі мағынасы** «Ақыл атасы – ақиқат» деген мақал ақылдың түп негізі шындыққа, туралыққа сүйенетінін білдіреді. Яғ...
Есепсіздің есесі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Есепсіз, яғни ойланбай, мөлшер мен тәртіпті сақтамай істеген адамның ақыры шығынға ұшырайтынын білд...
Өз қадірін білмеген,
Қадірлінің қадірін білмес.
Қадірлінің қадірін білмес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз құнын, өз орнын, өз ар-намысын түсіне алмаса, ол өзгеден де шын қадір көруді,...
Жоқ іздеген жоғалғанды табады.
**Негізгі мағынасы** Жоқ іздеген жоғалғанды табады деген мақал адам бір нәрсені шын ықыласпен, табандылықпен, сабырмен і...
Көзіңді қалдыр -бұлақ көзін аша жүр,
Ізіңді қалдыр - жақсылық мұра шаша жүр,
Өзіңді қалдыр - бау өсіріп, жаса нұр.
Ізіңді қалдыр - жақсылық мұра шаша жүр,
Өзіңді қалдыр - бау өсіріп, жаса нұр.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның артында пайдалы іс, ізгі өнеге қалдыру керек екенін айтады. Тура мағынасында бұла...
Ойламаған ми сасиды,
Ақпаған су сасиды.
Ақпаған су сасиды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойсыз, әрекетсіз қалса, іші пісіп, рухани да, ақыл-ой жағынан да әлсірейтінін біл...
Әкелі бала - жаужүрек,
Әкесіз бала - сужүрек.
Әкесіз бала - сужүрек.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әкенің бала тәрбиесіндегі орнын көрсетеді. Әкесі бар бала қорғаны бардай сезініп, батыл,...
Отты үрлеген жағады,
Шындықты іздеген табады.
Шындықты іздеген табады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы қарапайым: отты үрлесең, ол лаулап жанады. Ал астарлы мағынасы — шындық...
Армансыз адам алысқа бармас.
**Негізгі мағынасы** Арманы жоқ адам өмірде үлкен мақсат қоя алмайды, сондықтан алға ұмтылысы да әлсіз болады. Бұл мақал...
Бие қоста жүріп терлесе,
Құлын босқа жүріп терлейді.
Құлын босқа жүріп терлейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бие қоста, яғни дұрыс бағып-күтімде жүріп терлейді, ал құлын босқа жүгі...
Атпен ойнаған тайдың жілігі сынады.
**Негізгі мағынасы** Атпен ойнаған тайдың жілігі сынады деген мақалдың тура мағынасы — үлкен, күшті атпен еркелеп, сақты...
Әдептілік белгісі - иіліп сәлем бергені.
**Негізгі мағынасы** Әдептілік адамның сыртқы мінезінен, әсіресе сәлем беруінен танылады. Бұл мақал тура мағынасында иіл...
Алдырған албырт анасының қойнын ашар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: асығыс, албырт адам бір істі бүлдіріп алып, кейін амалсыз анасының қойн...
Жақсыда мін жоң,
Жүйрікте сын жоқ.
Жүйрікте сын жоқ.
**Негізгі мағынасы** Жақсы адамның бойынан ұсақ мін іздеу орынсыз, ал жүйрік тұлпардың шабысына сын жоқ деген ой айтылад...
Досың ұрса , аңқылда,
Дұшпаның ұрса, күйін
Дұшпаның ұрса, күйін
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды мінезін түзейтін сын мен әділ ескертуді дұрыс қабылдауға үйретеді. Досың кейде ұрс...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.