Тоз болып иілгенше,
Шорт етіп сынған артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірдегі мінезі мен төзімін салыстырады. Тура мағынада: ұзақ уақыт иіліп, тозып кеткеннен гөрі, бір сәтте сынған артық сияқты көрінеді. Астарлы мағынада: ар-намысын, рухын, беріктігін жоғалтып, біреуге жалтақтап, езілгенше, бір сәтте болса да намыспен, тік күйде тұрып опат болған жақсы деген ой айтылады. Яғни адам қиындыққа шыдағанмен, шектен тыс қорланбауы, ішкі қадір-қасиетін сақтауы керек.
Образдар мен теңеулер
«Иілу» — адамның өмірдің салмағына көндігуі, әлсіздікке, қорлыққа төзуі. «Тоз болу» — ұзақ қысымнан қажу, рухани әлсіреу. Ал «шорт етіп сыну» — бір сәттік үзіліс, бірақ намысты сақтайтын қатал шешім. Мұнда қамыс не ағаш сияқты нәрсенің иілуі арқылы адам мінезі бейнеленген: көпке дейін майысып жүру — біртіндеп жойылу, ал сыну — ауыр болса да, шекараның барын білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам өз құқығын таптатпау, әділетсіздікке қарсы тұру керек дегенде айтылады. Мысалы, жұмыста бір адам үнемі қорланып, үндемей жүре бермей, басшылыққа өз пікірін ашық айтып, әділ шешім талап етеді. Бұл — тозып, іштен күйгенше, қадіріңді сақтап сөйлеудің үлгісі.
Short etip synǵan artyq.