Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.6K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Асығыс түбі - өкініш.
Асыққан кешігер.
Асыққан кешігер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сабырлы болуға, әр істі ойланып істеуге шақырады. Тура мағынасында асығыс қимылда...
Бестің басы болғанша, алтының аяғы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға үлкен, беделді, бірақ бірлігі мықты ортада жүргеннің артық екенін айтады. Тура ма...
Көрмеген жер таныс болмас,
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көрмеген, барлап-бақылап үйренбеген жер жат болып көрінеді, ал көзіңе...
Ақ Еділдің өзі болмасақ та, бұлағымыз,
Ақылды бастың өзі болмасақ та, құлағымыз.
Ақылды бастың өзі болмасақ та, құлағымыз.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өзін үлкен, басшы, атақты тұлға санамаса да, елге пайдасы тиетін қарапайым қызмет ат...
Бір мінсең де жорға мін,
Бүлкілдесін бүйрегің.
Бір ұрттасаң да май ұртта,
Кілкілдесін жүрегің.
Бүлкілдесін бүйрегің.
Бір ұрттасаң да май ұртта,
Кілкілдесін жүрегің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өмірде бар нәрсенің ең тәуірін, ең сапалысын таңдауды үйретеді. Егер бір іске кірі...
Ақыл айтсаң, мақұл айт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ақылды сөзді орынсыз емес, дұрыс, дәлелді, ойлы түрде айту керек екенін білдіреді...
Адам жүрген жермен адам жүреді,
Біреу білмегенді біреу біледі.
Біреу білмегенді біреу біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірі мен тәжірибесі бір-бірімен тығыз байланысты екенін айтады. Бір адам жүрген,...
Оң қолың сол қолыңа арашашы болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өзіне-өзі қорған, тірек болуын меңзейді. Тура мағынасында оң қол сол қолға араша...
Қайратыңа әдісіңді жолдас ет,
Әдісіңе ақылыңды жолдас ет,
Әдісіңе ақылыңды жолдас ет,
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамда күш-қайрат қана емес, оны дұрыс бағыттайтын амал мен ақыл да болуы керек екенін ай...
Сұрай-сұрай Меккеге барады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адам жолды білмесе, жол сұрап отырып Меккеге де жетеді. Астарлы мағына...
Ішімдегінің бәрі тілімде,
Тілімдегінің бәрі түрімде.
Тілімдегінің бәрі түрімде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі сыры, ойы, сезімі мен ниеті сыртқы бейнесінен, сөйлеген сөзінен көрінетінін...
Шабан үйрек бұрын ұшар.
**Негізгі мағынасы** «Шабан үйрек бұрын ұшар» деген мақал тура мағынасында қимылы ширақ емес, баяу үйректің де кейде ба...
Қамыстың басы майда, түбі суда.
**Негізгі мағынасы** Қамыстың басы майда, түбі суда деген мақал сырттай нәзік, жеңіл көрінген нәрсенің түп негізі терең,...
Оқуға сенген ұмытшақ,
Жазуға сенген жаңылшақ.
Жазуға сенген жаңылшақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: оқуға ғана сеніп, жазып қоймасаң, ұмытшақ боласың; ал жазуға ғана сеніп...
Азат басың болсын құл,
Қолдан келмес іске ұмтыл.
Қолдан келмес іске ұмтыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды өз шамасын білуге, орынсыз тәуекелге бармауға шақырады. Тура мағынасы бойынша, бас...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.