Бағың асқан шағыңда,
Құзғын салсаң, қаз алар.
Бағың тайған шағыңда,
Тұйғын салсаң, аз алар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өміріндегі сәт пен мүмкіндікке байланысты айтылады. Бағың жанып, жолың ашылған кезде қарапайым ісіңнің өзі нәтижелі болады, тіпті әлсіз қадам да олжа әкеледі. Ал бағың қайтып, жолың тарылған шақта ең мықты әрекетіңнің өзі күткен жемісті бермей жатады. Яғни, табыс тек күшке емес, уақыт пен тағдырдың қолайына да тәуелді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «құзғын» мен «тұйғын» — екі түрлі аңшы құс. Құзғын — епсіздеу, қадірі төмендеу бейне, ал тұйғын — қыран, мерген құс. «Қаз» бен «аз» деген сөздер табыстың көп-азын, нәтиженің мол не мардымсыз болуын көрсетеді. Осы образдар арқылы халық бақ пен сәттің адам өміріндегі шешуші рөлін әсерлі түрде жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал істің бәрі бірдей адамның қабілетіне ғана байланысты емес екенін еске салады. Мысалы, емтиханға жақсы дайындалған студент кейде сәті түсіп, ойлағанынан жоғары балл алады, ал жағдайы қиындап, денсаулығы нашарлаған кезде мықты дайындықтың өзі аз әсер етуі мүмкін. Сондықтан адам еңбектенумен бірге, мүмкіндік келген сәтті де дұрыс пайдалана білуі керек.
Quzǵyn salsań, qaz alar.
Baǵyń taıǵan shaǵyńda,
Tuıǵyn salsań, az alar.