Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.5K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Суды шым тоқтатар,
Сөзді шын тоқтатар.
Сөзді шын тоқтатар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — суды шым, яғни топырақ пен шөптен жасалған бөгет тоқтататыны сияқты, с...
Көңіл - бірде көл, бірде шөл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның көңіл күйі тұрақты болмайтынын білдіреді. Бірде адам жаны кең, сабырлы, жайлы бо...
Ақыл - сөзде, мерей - көзде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі болмысы сыртқы әрекеттен де, айтқан сөзінен де көрінетінін аңғартады. Ақылды...
Ақылдассаң - шешерсің,
Ақылдаспасаң - кем кесерсің.
Ақылдаспасаң - кем кесерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі қолға аларда өзгемен кеңессең, дұрыс шешім табасың; ал ақылда...
Адамның үш қасиеті:
қайтпас қайрат,
нұрлы ақыл,
жылы жүрек .
қайтпас қайрат,
нұрлы ақыл,
жылы жүрек .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам бойындағы ең қымбат үш қасиетті атайды. Қайтпас қайрат — қиындыққа мойымай, бастаған...
Ақылдыны алысым деме,
Ақылсызды жақыным деме.
Ақылсызды жақыным деме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның бағасы туыстыққа не таныстыққа емес, ақыл-ойы мен мінезіне байланысты екенін айта...
Ақылдыға айтқан сөз жөнін табар,
Ақымаққа айтқан сөз далада қалар.
Ақымаққа айтқан сөз далада қалар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылды адам айтылған сөздің мәнін түсінеді, оны ой елегінен өткізіп, дұрыс қорытынды жаса...
Пышақ қанша өткір болса да,
Өз сабын жона алмайды.
Өз сабын жона алмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: пышақ өте өткір құрал болса да, өзінің сабын өзі жона алмайды. Яғни қан...
Заманың қалай болса,
Бөркіңді солай ки.
Бөркіңді солай ки.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде заманның ағымына, жағдайдың өзгерісіне икемделе біл дегенді білдіреді. Тура мағын...
Су ағады, тас қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: су аққан сайын кетіп, өз арнасымен қозғалып отырады, ал тас орнында қоз...
Жігітке өнер де - өнер,
Өлең де - өнер.
Өлең де - өнер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігіттің бойында түрлі қабілет пен дарының болғаны құнды екенін айтады. Мұнда «өнер» тек...
Шам жарығы түбіне түспейді.
**Негізгі мағынасы** Шам жарығы өз түбіне түспейді деген тура мағынада, жарық көзі өз маңын толық жарықтандырмайтынын бі...
Тәуекел тау жығады.
**Негізгі мағынасы** Тәуекел еткен адам қиын істің де қиюын келтіріп, үлкен мақсатқа жете алады. Бұл мақалдың тура мағын...
Түйеге жантақ керек болса, мойнын созар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе тіршілік иесінің өзіне қажет нәрсеге жету үшін амалын жасайтынын білдіреді...
Ақымақтың ақылы білегінде,
Ақылдының ақылы жүрегінде.
Ақылдының ақылы жүрегінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың адамның қай жеріне, яғни қандай қасиетіне сүйенетінін салыстырып тұр. Ақымақ адам...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.