Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.5K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Бестің басы болғанша, алтының аяғы бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға үлкен, беделді, бірақ бірлігі мықты ортада жүргеннің артық екенін айтады. Тура ма...
Түйе бойына сеніп жылдан құр қалған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалда өз күшіне, сыртқы артықшылығына немесе қолындағы мүмкіндігіне тым сеніп, уақытты өткізі...
Көш жүре түзелер.
**Негізгі мағынасы** «Көш жүре түзелер» деген мақал істің бастапқыда олқылығы болса да, уақыт өте келе, тәжірибе жинақта...
Алдаспан құрал емес,
Ақыл құрал.
Ақыл құрал.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: алдаспан — қару, ал ақыл — ой мен парасаттың күші. Астарлы мағынасы: а...
Көлденең кісі көңілге қарамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөтен, жат адам адамның ішкі жай-күйін, көңіліндегі мұңын не қуанышын...
Ақыл - арқан,
Ой - өріс,
Адам - қазық.
Ой - өріс,
Адам - қазық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ішкі дүниесі мен өмірлік бағытын үш бейнемен түсіндіреді. **Ақыл** — адамды байла...
Сырт көз - сыншы.
**Негізгі мағынасы** «Сырт көз - сыншы» деген мақалдың тура мағынасы — істі іштен емес, сырттан қарап тұрған адам оның к...
Түйеге жантақ керек болса, мойнын созар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның немесе тіршілік иесінің өзіне қажет нәрсеге жету үшін амалын жасайтынын білдіреді...
Көрмеген жер таныс болмас,
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
Көрінген жер алыс болмас.
Әр нәрсенің болжауы бар,
Ши жуандап қамыс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көрмеген, барлап-бақылап үйренбеген жер жат болып көрінеді, ал көзіңе...
Аз сөз - алтын, көп сөз - көмір.
**Негізгі мағынасы** «Аз сөз - алтын, көп сөз - көмір» деген мақал сөзді орнымен, қысқа әрі нұсқа айту керегін білдіред...
Ойлай берсең, ой да көп, сана да көп,
Ойнай берсең, ой да жоқ, сана да жоқ.
Ойнай берсең, ой да жоқ, сана да жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды орынсыз ермекке берілмей, ойлы болуға шақырады. Тура мағынасында, көп ойлана берге...
Сасқан үйрек артымен сүңгір.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал асығыс, абыржып қалған адамның ойсыз қимыл жасайтынын білдіреді. Тура мағынада — үйрек қ...
Әр әзілде бір мысқал шындық бар.
**Негізгі мағынасы** Әр әзілдің түбінде аз да болса шындық жатады. Адамдар кейде қалжыңды жеңіл сөз деп қабылдайды, біра...
Әр кісіде бір қиял.
**Негізгі мағынасы** Әр адамның өз ойы, арманы, ішкі қалауы болады. Бұл мақал тура мағынасында «әр кісінің қиялы бар» де...
Есепті дос айырылмас.
**Негізгі мағынасы** Есепті дос — пайдасын да, орнын да білетін, арадағы сыйластықты сақтайтын, қисынмен әрекет ететін а...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.