Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
305.6K
Қаралым
251
Орташа
Сұрыптау:
Ақымақтың ақылы білегінде,
Ақылдының ақылы жүрегінде.
Ақылдының ақылы жүрегінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың адамның қай жеріне, яғни қандай қасиетіне сүйенетінін салыстырып тұр. Ақымақ адам...
Су перісі - сұлтан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жақын, өйткені «су перісі» — қиялдағы, қолға ұстатпайтын бейне. Ас...
Қадіріңді білгің келсе,
Көршіңнен қарыз сұра.
Көршіңнен қарыз сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға өз қадірін, абыройын, шын бағасын білу үшін өзгемен арадағы қарым-қатынасты сынап...
Арқанның ұзыны, сөздің қысқасы жақсы.
**Негізгі мағынасы** Арқанның ұзын болғаны пайдалы, ал сөздің қысқа болғаны тиімді деген ой айтылады. Яғни, адам ойды ар...
Көңіл көзін сөз ашар,
Сөйлемесе, кір басар.
Сөйлемесе, кір басар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөздің адам жанын оятатын, ойды сергітетін күшін айтады. Адам ішкі дүниесін ашып, ойын бө...
Буынсыз жерге пышақ ұрма.
**Негізгі мағынасы** Буынсыз жерге пышақ ұрма дегеніміз — орынсыз іске араласпа, дәл келмейтін жерден күш жұмсама, болма...
Баста ми болмаса,
Екі аяққа күш түседі.
Екі аяққа күш түседі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ойы мен ақылы дұрыс болмаса, істің бәрі дене күшімен, бос әуремен шешіледі деген...
Жолға шықсаң, жолдасыңды сайлап шық.
**Негізгі мағынасы** «Жолға шықсаң, жолдасыңды сайлап шық» деген мақалдың тура мағынасы — сапарға шығарда қасыңа сенімді...
Көлденең кісі көңілге қарамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөтен, жат адам адамның ішкі жай-күйін, көңіліндегі мұңын не қуанышын...
Жолдасты жол айырады.
**Негізгі мағынасы** Жолдасты жол айырады деген мақал адамның шынайы досы, серігі қиын сәтте, сапарда не жауапты істің ү...
Көш жүре түзелер.
**Негізгі мағынасы** «Көш жүре түзелер» деген мақал істің бастапқыда олқылығы болса да, уақыт өте келе, тәжірибе жинақта...
Әр әзілде бір мысқал шындық бар.
**Негізгі мағынасы** Әр әзілдің түбінде аз да болса шындық жатады. Адамдар кейде қалжыңды жеңіл сөз деп қабылдайды, біра...
Өжет адам өлімді жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Өжет адам қиындықтан қаймықпайды, қорқынышқа берілмей, ең ауыр сәтте де рухын түсірмейді. Мұндағы «...
Арзан алдайды.
**Негізгі мағынасы** «Арзан алдайды» деген мақалдың тура мағынасы — тым арзан нәрсе сырттай ұтымды көрінгенімен, сапасы...
Әрбір ғалым хакім емес,
Әрбір хакім ғалым.
Әрбір хакім ғалым.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал білім мен даналықты бір нәрсе деп қарамауды ескертеді. Ғалым — көп оқыған, ізденген, ғылы...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.