Қорқақ күнде өледі,
Жолдастары күнде көмеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қорқақ адамның өмірі тыныш көрінгенімен, ішкі күйзеліс пен үрейден азап шегетінін аңғартады. Тура мағынасында «күнде өледі» деуі — шынайы өлім емес, қайта қорқыныштан жасып, жігері құм болып, рухы күн сайын сөніп бара жатқан адамды бейнелейді. Астарлы мағынасы: қорқақ кісі әр қауіптің алдында бас иіп, өмірдің қызығын да, мүмкіндігін де толық пайдалана алмайды. Ал батыл адам қиындықпен бетпе-бет келіп, алға жылжиды.
Образдар мен теңеулер
«Күнде өледі» деген образ қорқыныштың адам жанын біртіндеп әлсірететінін көрсетеді. «Жолдастары күнде көмеді» деуі де өте әсерлі: мұнда жолдас — айналадағы жұрт, ал «күнде көмеді» — қорқақтың әлсіздігін көріп, оны қайта-қайта жерге қарататындай күйді білдіреді. Яғни, мұндай адамды орта сыйламайды, өйткені ол өзіне де, өзгенің сеніміне де сүйеу бола алмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал тәуекелден қашып, үнемі үреймен өмір сүретін адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, студент жауап беруден қорқып, сабақта үнсіз отыра берсе, білімін де көрсете алмайды, сенімі де төмендей береді. Сондықтан мақал адамды батыл болуға, өзіне сенуге үндейді.
Joldastary kúnde kómedi.