Жетесізге айтқан сөз
Желмен бірге кетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақылы, түсінігі, ой-пайымы әлсіз адамға айтылған сөздің пайдасы аз екенін білдіреді. Тура мағынасында, жел ұшырып әкеткен сөз ізі қалмай, жоғалып кетеді; астарлы мағынасында, жетесіз адам жақсы кеңесті де, ақылды ескертуді де бойына сіңірмейді. Сондықтан сөздің салмағы тыңдаушының танымына байланысты. Ақылға құлақ асатын жанға айтылған өсиет жетеді, ал ұқпайтынға қанша айтсаң да, босқа кетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жел» — тұрақсыздық пен тез жоғалуды білдіретін образ. Жел қалай сөзді алып кетсе, жетесіз адам да айтылған істі ұстап қалмайды, мәнін түсінбейді. «Жетесіз» сөзі ақыл мен парасаттан кенде, ойсыз, ұқпайтын кісіні бейнелейді. Сондықтан мақал адамға сөз айтуда, кеңес беруде тыңдаушының даярлығы мен қабылдау қабілеті маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреуге бірнеше рет түсіндірсең де, ол бәрібір елемей, бұрынғы әдетін қайталай берген жағдайда айтылады. Мысалы, жұмыста қауіпсіздік ережесін қайта-қайта ескертсең де, бір қызметкер қорғаныш құралын тақпай жүрсе, «жетесізге айтқан сөз желмен бірге кетеді» деуге болады. Бұл — бос әуреге уақыт жоғалтпай, сөздің әсер ететін адамына мән беру керегін ескертеді.
Jelmen birge ketedi.