Ой туралы 1214
Ой туралы мақал-мәтелдер ақыл, терең толғаныс пен дұрыс шешімнің қадірін ұғындырады.
1214
Мақал-мәтел
246.7K
Қаралым
203
Орташа
Сұрыптау:
Көңілдегі құпияны
Көзің айтып қояды.
Көп сөйлесең күмпілдеп,
Сөзің айтып қояды.
Көзің айтып қояды.
Көп сөйлесең күмпілдеп,
Сөзің айтып қояды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам ішіндегі сырды жасыру оңай емес екенін айтады. Көңілде сақталған құпия кейде көзқара...
Арыстан Айға шауып мерт болған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — арыстанның айға шауып, қолы жетпейтін нәрсеге ұмтылып, ақыры мерт болу...
Ақымақтың ақылы білегінде,
Ақылдының ақылы жүрегінде.
Ақылдының ақылы жүрегінде.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақылдың адамның қай жеріне, яғни қандай қасиетіне сүйенетінін салыстырып тұр. Ақымақ адам...
Заманына қарай адамы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — әр дәуірдің өзіне сай адамы болады деген ой. Астарлы мағынасы — заман...
Қар жауды деп қуанба, аязы бар,
Қожа келді деп қуанба, ниязы бар.
Қожа келді деп қуанба, ниязы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы көрініске немесе алғашқы әсерге алданып, бірден қуанып қалмауды ескертеді. Тура ма...
Ескіні еске алмай, жаңа жадыңа түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өткен тәжірибені, бұрынғыны ұмытпай, содан сабақ алса ғана жаңа нәрсені дұрыс түсіне...
Асыққан аттылыдан асықпаған арбалы озады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ат мінген адам тез жүрсе де, асықпай, байыппен жүрген арба кейде оны ба...
Қатты жауған күн тез ашылады,
Қатты ашуланған кісі тез басылады.
Қатты ашуланған кісі тез басылады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның ашуы да табиғат құбылысы сияқты өткінші екенін білдіреді. Қалай қатты жауған күн...
Ақ пен қызыл арасында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында екі түстің, яғни ақ пен қызылдың арасын меңзегендей көрінеді. Астарлы ма...
Айдың жартысы жарық,
жартысы қараңғы.
жартысы қараңғы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — айдың бір бөлігі жарық болып көрініп, екінші бөлігі қараңғы күйде болу...
Екі ойбайдың бір тобасы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі рет айтылған «ойбайдың» бір ғана тобы, яғни бір ғана сабағы, нәтиж...
Көп сөйлеген білімді емес,
Дөп сөйлеген білімді.
Дөп сөйлеген білімді.
**Негізгі мағынасы** Көп сөйлеу адамның білімді екенін білдірмейді. Шын мәнінде, ойын артық созбай, дәл, орнықты, мағына...
Жақсыға айтқан тура сөз,
Жасақ тіккен тумен тең.
Жаманға айтқан тура сөз,
Құмға құйған сумен тең.
Жасақ тіккен тумен тең.
Жаманға айтқан тура сөз,
Құмға құйған сумен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы адамға шындықты ашық айту пайдалы, ал жаман адамға қанша тура сө...
Екеу болсаң, бір-біріңмен кеңес,
Біреу болсаң, қабырғаңмен кеңес.
Біреу болсаң, қабырғаңмен кеңес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жалғыз шешімге сеніп қалмай, ақылдасудың қадірін білуі керек екенін айтады. Екі а...
Ойы шолақ адамның ісі олақ.
**Негізгі мағынасы** Ойы шолақ адамның ісі де олақ болады дегені — адам алдымен ойлап, жоспарлап, сараламай әрекет етсе,...
Ең көп оқылған
Ұшарын жел, қонарын сай біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр істің, әр адамның өз жолы мен тұрақтайтын орнын алдын ала бір Алла емес, сол істің таб...
Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кез келген оқиғаның, сөздің не әңгіме-өсектің артында белгілі бір себеп болатынын білдіре...
Сала берме көзіңді әр жақсыға,
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
Бәрі жақсы көрінер алғашқыда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әр нәрсеге, әр адамға бірден сеніп, үстірт бағаламауға шақырады. Тура мағынасында:...
Уақыттың бос өткені - өмірдің бос кеткені.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың қадірін білудің өмірдегі ең маңызды істердің бірі екенін айтады. Тура мағынасынд...
Жақсы болсаң жердей бол,
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
Бәрін шыдап көтерген;
Таза болсаң судай бол,
Бәрін жуып кетірген.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға мінезі кең, сабырлы, пайдалы болуды өсиет етеді. «Жақсы болсаң жердей бол» дегені...
«Ой туралы» мақал-мәтелдер адам санасының қуаты, ақылдың өлшемі және терең толғаныстың өмірдегі орны жайлы баяндайды. Бұл топқа ойланбай айтылған сөздің салдары, асығыс шешімнің зияны, ал байыппен ой қорыту мен парасатты пайымның пайдасы туралы нақылдар кіреді.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.
Мұндай мақалдар күнделікті тұрмыста да, тәрбие мен білімде де жиі қолданылады: адамды сабырға, дәлелге сүйенуге, әр істің ақырына көз жіберуге шақырады. Ойды жүйелеу, сөзді таразылау, ниет пен мақсатты айқындау сияқты құндылықтарды дәріптеп, дұрыс ой — дұрыс қадамға бастайтынын еске салады.