Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
111K
Қаралым
256
Орташа
Сұрыптау:
Көптен бөлінген үй оңбас.
**Негізгі мағынасы** Көптен бөлініп, ел-жұрттан, ағайын-туыстан жырақ қалған үйдің берекесі кетеді деген сөз. Мұнда тура...
Бір кісі мың кісіге олжа салар.
**Негізгі мағынасы** «Бір кісі мың кісіге олжа салар» деген мақалдың тура мағынасы — бір адамның істеген пайдалы ісі кө...
Жалғыз ағаш орман емес,
Жалғыз кірпіш қорған емес.
Жалғыз кірпіш қорған емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша бір ғана ағаштан орман шықпайды, бір ғана кірпіштен қорған тұрма...
Жалғыз ағаш пана болмас,
Жалғыз биеге саба толмас.
Жалғыз биеге саба толмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз тұрған ағаш сая да, қорған да бола алмайды; жалғыз бие бір сабан...
Біреу болса - құда, екеу болса - ұя.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз адам көрші-көлеммен, ел-жұртпен араласып, сыйласса — құдадай қа...
Жалғыз батыр жауға жоқ,
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның күші үлкен іске әрдайым жете бермейтінін айтады. Тура мағынасында бір баты...
Көп қайда болса, шындық сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп адам жиналған жерде шындық та сол жерде деген ойды білдіреді. Астар...
Халық ұйғарса, хан түйесін сояды.
**Негізгі мағынасы** Халықтың ортақ шешімі мен қалауы өте күшті болады. Егер жұрт бір ауыздан бір нәрсені дұрыс деп тапс...
Айырылған азады, қосылған озады.
**Негізгі мағынасы** Айырылған азады, қосылған озады деген мақалдың тура мағынасы — бөлінген, шашыраған жұрттың күші кем...
Халық - қапысыз сыншы.
**Негізгі мағынасы** «Халық - қапысыз сыншы» деген сөз ел-жұрттың бағасы әрдайым әділ, байқампаз болатынын білдіреді. Т...
Ақылдассаң - шешерсің,
Ақылдаспасаң - кем кесерсің.
Ақылдаспасаң - кем кесерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі қолға аларда өзгемен кеңессең, дұрыс шешім табасың; ал ақылда...
Көштің байсал тапқаны,
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көш те, дау да өз орнын тапқанда ғана тынышталады. Көш көкорайлы, жайл...
Көрші қолайлы болса, қора кең.
**Негізгі мағынасы** Көрші жақсы, тату, жәрдемшіл болса, адамның тұрмысы да жеңілдеп, үйінің берекесі артады. Мұнда «қор...
Бас-басыңа би болсаң,
Манар тауға сыймассың.
Манар тауға сыймассың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әркім тек өз білгенімен жүріп, ортақ тәртіпке бағынбаса, іс алға баспайтынын меңзейді. Ту...
Шабыспақ оңай, табыспақ қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жарысу, қиқарласу, тартысу оңай, ал татулыққа келіп, ортақ мәміле табу...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.