Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
111K
Қаралым
257
Орташа
Сұрыптау:
Көршің шақырса,
Бір жеңіңді киіп,
бір жеңіңді кимей бар.
Бір жеңіңді киіп,
бір жеңіңді кимей бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал көрші шақырған жерде салғырттық танытпай, сыпайылықпен, ықыласпен барған жөн екенін айтад...
Тауға тау қосылмас,
Адамға адам қосылар.
Адамға адам қосылар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір тау екінші тауға айналып барып қосылмайды, өйткені таулардың орны...
Халық қаһары қамал бұзады .
**Негізгі мағынасы** Халық ашуланып, әділетсіздікке қарсы көтерілсе, оның күші өте зор болады. Тура мағынада «қаһар» — а...
Біреуің бас, біреуің аяқ бол,
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
Біреуің құйрық, біреуің қанат бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір істі атқарғанда әркім өз орнын біліп, өзіне тиісті қызметті дұрыс...
Мына заман қай заман,
Қаскүнемге жай заман.
Араздық пен өсекке
Өлшеуі жоқ бай заман.
Қаскүнемге жай заман.
Араздық пен өсекке
Өлшеуі жоқ бай заман.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қазіргі заманның бет-бейнесін сын көзбен сипаттайды. Тура мағынасында «мына заман» деп бе...
Екі аяқ бір етікке сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі аяқ бір етікке қатар сыймайды. Астарлы мағынасы — бір шаңырақта, б...
Қалмақ жүрген жерде салмақ бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір жерге қауіпті, өктем немесе ойсыз мінезді адам келсе, сол ортада ау...
Мың адам салған көпірді бір адам бұзады,
Бір адамның жаққан отына мың адам жылынады.
Бір адамның жаққан отына мың адам жылынады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам еңбегінің, бірлікпен жасалған істің қаншалықты қымбат екенін көрсетеді. Тура мағынас...
Қыдырдың бірі -
Көлденең көк атты .
Көлденең көк атты .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал кездейсоқ кездескен, жат, бөгде адамнан да жақсылық келуі мүмкін екенін білдіреді. Тура...
Берекені көктен тілеме,
Бірлігі мол көптен тіле.
Бірлігі мол көптен тіле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға ырыс-береке өзінен-өзі аспаннан түспейтінін, оның негізі ел ішіндегі татулық пен ы...
Тірліктің күші - бірлікте.
**Негізгі мағынасы** Тірліктің күші адамдардың ауызбірлігінде, татулығында екенін білдіреді. Бір-бірімен тату, мақсаттас...
Бірлікте болсаң - билікте боласың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамдар біріксе, ортақ ісі де оңға басады, сөзі де өтімді болады. Аста...
Бір кісі таққа мінсе,
Қырық кісі атқа мінеді.
Қырық кісі атқа мінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адам жоғары орынға, билікке не мәртебеге көтерілсе, соның соңынан к...
Қаңлысыз хан сайланбайды.
**Негізгі мағынасы** Қаңлысыз хан сайланбайды деген сөздің тура мағынасы — белгілі бір істі тындыратын, ел мойындайтын а...
Адам ұйымшыл, мал үйіршіл.
**Негізгі мағынасы** Адам баласы бір-біріне сүйеніп, келісіммен, ортақ мақсатпен өмір сүргенде ғана күшті болады. Ал мал...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.