Қалжыңды түсінбегеннің қасында жүрме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сөзі мен мінезін дұрыс аңғара алатын ортада жүрген жөн екенін білдіреді. Тура мағынасында, қалжыңды түсінбейтін кісімен араласу қиын: ондай адам әр сөзді ауыр қабылдап, ренжіп қалуы мүмкін. Астарлы мағынасы — әзілге, сөздің астарына, жеңіл әңгімеге түсіністікпен қарайтын, кең пейіл адаммен ғана сыйластық сақталады. Қалжыңды түсінбеу кейде білімнің аздығын емес, көңілдің тарлығын, қабақтың қатулығын да көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қалжың» — жай күлкі емес, адамның танымы мен ойының ұшқырлығын танытатын сөз. «Түсінбегеннің қасында жүрме» дегені — ішкі мәдениеті төмен, сөздің мәнін сезбейтін ортадан аулақ бол деген ескерту. Яғни мақал адамды сөзге сараң емес, ойға сергек, мінезге жұмсақ болуға үндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыста, оқу орнында жиі қолданылады. Әзілді шамадан тыс ауырлап қабылдайтын адаммен араласу кейде келіспеушілік туғызады. Мысалы, достар арасында айтылған жеңіл қалжыңды бір әріптес өкпе қылып алса, «қалжыңды түсінбегеннің қасында жүрме» деп, ондай ортада сөзді өлшеп сөйлеу керек екенін ескертеді.