Аңқау бөрі қой үркітеді,
Ақылсыз адам ел үркітеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша аңқау бөрі қойға өзі қауіп төндіріп, елді шошытады. Астарлы мағынасы — ақылсыз, ойсыз адамның ісі жеке өзіне ғана емес, айналасындағы жұртқа да зиян келтіреді. Яғни бір адамның аңғалдығы, жауапсыз сөзі не қате әрекеті тұтас елдің берекесін кетіруі мүмкін. Сондықтан адам әр қадамын ойланып басып, ел ішіндегі тыныштық пен сенімге селкеу түсірмеуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «бөрі» — күшті, бірақ аңқау болса, өзіне де, өзгеге де қатер төндіретін бейне. «Қой» — момын, үркек халықтың, әлсіз топтың символы. Ал «ел» сөзі — кең мағынадағы жұрт, қауым, қоғам. Осы арқылы мақал ақыл мен жауапкершіліктің мәнін терең жеткізеді: білмей істелген іс кейде жаудан да қауіпті болуы мүмкін.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды бір адамның орынсыз сөзі немесе ойланбай жасаған әрекеті көпшілікке кесірін тигізгенде қолдануға болады. Мысалы, әлеуметтік желіде тексерілмеген жалған ақпарат таратқан адам адамдарды дүрліктіріп, үлкен түсінбеушілік туғызса, «ақылсыз адам ел үркітеді» деп айту орынды.
Aqylsyz adam el úrkitedi.