Он адам жүрген жерде із,
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.

Күнде бір мақал

«Он адам жүрген жерде із, жүз адам жүрген жерде соқпақ, мың …» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Даланы он адам басып өтсе, шөптің үстінде із қалады, жүз адам өтсе — соқпақ, мың адам өтсе — нағыз жол түседі. Мақал көптің ісі ғана берік із қалдыратынын айтады. Бір-екі адамның талпынысы уақытша белгі болса, көпшілік қолдаған іс тұрақты нәрсеге, бәрі пайдаланатын игілікке айналады. Сонымен бірге мұнда бастаманың құны да бар: жол бірден пайда болмайды, алдымен біреу із салады, соңынан соқпақ, кейін жол шығады. Әдет-ғұрып, дәстүр де осылай қалыптасады.

Образдар мен теңеулер

Мақал үш саты бойынша өседі: он — жүз — мың, із — соқпақ — жол. Сан көбейген сайын белгі де айқындала түседі. Соқпақ — малдың немесе адамның жүре-жүре таптаған жіңішке жолы, далада, тау беткейінде, өзенге түсер жерде жиі кездеседі. Жол — кең, арба жүретін, бәріне ортақ бағыт. Көшпелілер жаңа жерге алғаш барғанда өздері із салып, соңынан келген ауылдар сол ізбен жүріп, жол қалыптастырған. Санның өсуі мен ұйқассыз, бірақ ырғақты қайталау ойды есте қаларлық етеді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Ұжымдық істің, бірліктің маңызын айтқанда, жаңа бастаманы қолдауға шақырғанда қолданылады. Үні — үндеу, сендіру. Көпшілік бас қосқан жерде, мысалы ауылдың жиынында, мектептегі сенбілікте орынды. Бір адамның жетістігін мадақтағанда сәйкес келмейді. Мысалы: «Бір-екеуміз ғана шықсақ, ештеңе өзгермейді. Он адам жүрген жерде із, мың адам жүрген жерде жол қалады».

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылда спорт алаңын салу үшін жұрт асар жасағанда, ұйымдастырушы жігіт жиналғандарға алғыс айтып, мақалды келтіреді.
— Мектепте бір сынып бастаған кітап жинау ісіне бүкіл мектеп қосылғанда, директор салтанатты жиында осы сөзді айтады.
— Тауда малшылар жыл сайын жүретін соқпақпен келе жатып, әке баласына жолдың қалай пайда болғанын түсіндіреді.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Он адам жүрген жерде із, жүз адам жүрген жерде соқпақ, мың адам жүрген жерде жол қалады. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
On adam júrgen jerde iz,
júz adam júrgen jerde soqpaq,
myń adam júrgen jerde jol qalady.