Айт - аттынікі, той - тондынікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: біреу шақырып, сөз бастаса, қонаққа барғанда немесе бас қосқанда ол сөз де, бастама да сол адамның еншісінде болады; ал тойға барған адам өзімен бірге киімін, сыйлығын, ырымын алып барады. Астарлы мағынасы — әр істің өз иесі, өз реті бар, бір ортаға барғанда адам сол ортаның тәртібіне, салтына бағынады. Сонымен қатар, той-томалақ, жиын сияқты жерлерде әркім өз мүмкіндігінше үлес қосып, жоралғысын жасайды деген ой да бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «айт» — сөз, шақыру, бастама; «аттыңікі» — сапарға мінер көлік, жолдың қамы. «Той» — қуаныш пен көпшілік жиналған орта; «тонныңікі» — тойда киілетін жарасымды киім, сән-салтанат, әзірлік. Яғни мақал адамды тек сөзге ермей, іске, әзірлікке, орнымен әрекет етуге шақырады. Сөздің де, киімнің де, жоралғының да өз орны бар екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал біреудің шақыруымен өтетін мереке, жиналыс, басқосу сияқты жағдайларда жиі айтылады. Мысалы, досың тойға шақырса, қолыңнан келгенше сәнді киініп, сый-сияпат жасап барған дұрыс: өйткені шақыруды айтқан адам ұйымдастырушы болса, қонақ өз тарапының әдеп-берекесін сақтайды. Бұл сөз жауапкершілік пен орынды әзірлікті еске салады.