«Айт - аттынікі, той - тондынікі.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Тура мағынасы: айт — аты бар адамдікі, той — тоны бар адамдікі. Айт мерекесінде ауылдағы үйлерді аралап, айттап шығу үшін ат керек, ал тойға барып, ел алдында көріну үшін жақсы киім керек. Астарлы мағынасы — мерекенің қызығын соған жағдайы, мүмкіндігі бар адам көреді, ал жоқ-жітік жан қуаныштың шетінде қалады. Мақалда ертедегі өмірдің шындығы мен кедейдің мұңы бар. Сонымен бірге ол әр қуанышқа алдын ала әзірленіп, қамданып жүруді де еске салады.
Образдар мен теңеулер
«Айт» — Ораза айт пен Құрбан айт мерекелері; бұл күні жігіттер атпен үй-үйді аралап, айттап жүретін. «Ат» — сол кездегі ең басты көлік, адамның дербестігінің белгісі. «Той» — көпшілік жиналған қуаныш, «тон» — сән-салтанат пен әлдің көрінісі. Ат пен тон арқылы мақал қуанышқа қатысудың өзі де белгілі бір жағдайды қажет ететінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Бүгін бұл мақал мүмкіндік пен дайындықтың маңызын білдіреді. Мысалы, мереке күндері алыстағы туыстарына баратын көлігі мен уақыты бар адам қуанышқа толық ортақтасады, ал алдын ала жоспарламаған адам үйде қалады. Сонымен қатар мақал мерекеде жағдайы төмен жандарды ұмытпай, оларды да қуанышқа ортақтастыруды еске салады.