Көпті сөккен көгермес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Көпті, яғни ел-жұртты, қауымды орынсыз сынап, жамандай берген адам берекеге де, абыройға да жетпейді. Мақалдың тура мағынасы — көп адамды сөгу арқылы іс ілгері баспайды; астарлы мағынасы — жұртпен тіл табысу, көптің пікірін сыйлау, ел ішіндегі татулықты сақтау қажет деген ой. Адам үнемі мін таға берсе, өзіне де, айналасына да жақсы орта қалыптастыра алмайды.
Образдар мен теңеулер
"Көп" сөзі — жеке адам емес, тұтас халық, қауым, орта деген ұғымды береді. "Сөгу" — тек тілмен кінәлау емес, құрметсіздік көрсету, теріс көзқарас таныту. "Көгермес" деген бейнелі сөз өсіп-өнбеу, ілгерілемеу, берекесі қашу дегенді аңғартады. Яғни көпті жамандаған кісінің жолы ашылмайды, сөзі де өтімді болмайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал әлеуметтік ортада, жұмыста немесе отбасында жиі қолданылады. Мысалы, бір адам ұжымдағы бәрін жамандап жүрсе, әріптестері одан алыстайды, ал ол ортада бедел жинай алмайды. Сондықтан пікір білдіргенде әділ болу, артық сынаудан сақтану керек.