Көпшілік қауым туралы — 8-бет 429
Сұрыптау:
Көшпелі елде ақың болса,
Көше-көше қасыңа келер.
Көше-көше қасыңа келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көшіп-қонып жүретін елде адамға пайдасы тисе, қадірің білінсе, жұрт сені…
Көштің байсал тапқаны,
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — көш те, дау да өз орнын тапқанда ғана тынышталады. Көш көкорайлы, жайлы…
Күлтөбеде күнде жиын.
Негізгі мағынасы «Күлтөбеде күнде жиын» деген мақал елдің маңызды ісі, ортақ сөзі мен шешімі жиі бас қосу арқылы…
Күттіруден күту қиын.
Негізгі мағынасы Күттіруден күту қиын дегені — біреуді әдейі ұзақ уақыт тосып қою, уақытын алып, сабырын сынау оңай…
Күшке күш қосылса - құп,
Елге ел қосылса - құт.
Елге ел қосылса - құт.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір күшке екінші күш қосылса, ол күшейеді; бір елге екінші ел қосылса…
Күнде бір мақал
«Көпшілік қауым туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қазан асылса, тамақ пісер,
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Әйтеуір бір ошақтан түсер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазан отқа асылса, ішіндегі ас піседі, яғни тамақ дайын болады. Астарлы…
Қазан қайнап тұрса,
Ақыл сайрап тұрады.
Ақыл сайрап тұрады.
Негізгі мағынасы Қазан қайнап тұрса, үйде тіршілік, қозғалыс, береке бар деген сөз. Астарлы мағынасы — ас пісіп…
Қазы - хан қасында,
Қараша - жар басында.
Қараша - жар басында.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қоғамдағы теңсіздікті, ел ішіндегі орын-орынды білдіреді. Тура мағынасында қазы ханның…
Қалжыңды түсінбегеннің қасында жүрме.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның сөзі мен мінезін дұрыс аңғара алатын ортада жүрген жөн екенін білдіреді. Тура…
Қанша жуан болса да,
Жалғыз ағаш үй емес.
Қанша жақсы болса да,
Жалғыз адам би емес.
Жалғыз ағаш үй емес.
Қанша жақсы болса да,
Жалғыз адам би емес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз тұрған ағаштан үй тұрғызу мүмкін емес, ал жалғыз адамның өзі жұртқа…
Қаңлысыз хан сайланбайды.
Негізгі мағынасы Қаңлысыз хан сайланбайды деген сөздің тура мағынасы — белгілі бір істі тындыратын, ел мойындайтын…
Қап түбінде біз жатпас,
Ел ішінде сөз жатпас.
Ел ішінде сөз жатпас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қаптың түбінде жатқан біз көрінбей қалмайды, ал ел ішіндегі айтылған сөз…
Қарға қарғаның көзін шұқымайды.
Негізгі мағынасы Қарға қарғаның көзін шұқымайды деген мақалдың тура мағынасы — бір тектес құстар бір-біріне әдейі зиян…
Қарға тамырлы қазақ.
Негізгі мағынасы «Қарға тамырлы қазақ» деген сөз қазақ халқының бәрі бір-біріне алыс емес, туыс, жекжат, не таныс болып…
Қасқырлар ұлысып табысады.
Негізгі мағынасы Қасқырлар ұлысып табысады деген мақалдың тура мағынасы — қасқырлар бір-біріне ұли отырып, өзара үн…
Қатардан ассаң да, халықтан аспақ жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адам қанша биікке көтерілсе де, қатарластарынан озып шықса да, халықтың…
Қауым елді жамандама -
қарғысына қаларсың.
қарғысына қаларсың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ел-жұртты, көпшілік қауымды орынсыз жамандамауға шақырады. Тура мағынасында: көптің алдында…
Қиямет күні қоңсыдан.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ауыр, қиын заман туса, ең алдымен қасындағы қоңсыңнан, яғни көршіңнен…
Қияңқы байтал екі айғырды қырқыстырады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: мінезі қыңыр, илігіп көнбейтін байтал екі айғырдың арасына іріткі салып…
Қойды құртаң бүлдіреді,
Елді сұлтан бүлдіреді.
Елді сұлтан бүлдіреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, отардағы қойды ауру не әлсіз бір қой бүлдіреді; ал ел ішін билікке…
Қойшы көп болса, қой арам өледі.
Негізгі мағынасы Қойшы көп болса, қойды бағатын адам тым көбейіп, әркім әр жаққа тартады; сондықтан істің берекесі…
Қол жұмылмай жылынбайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қолды қимылдатпай, тоңған адам жылына алмайды. Астарлы мағынасы: кез…
Қонағы көп үйдің қазаны оттан түспейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазан үнемі отта тұратынын білдіреді. Тура…
Қонағың болса мазасыз,
Аяғыңнан тозасыз.
Аяғыңнан тозасыз.
Негізгі мағынасы Қонақ келген үйде тыныштық азаяды, үй иесіне күтім, қызмет, дайындық, сый көрсету сияқты қосымша шаруа…
Қонақ аз отырып, көп сынайды.
Негізгі мағынасы Қонақ келген адам үй иесінің дастарқанына, мінезіне, сый-құрметіне, қонақ күту тәртібіне бірден баға…
Қонақтан аяғаның шайтанға бұйырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонаққа дәм-тұзды, құрмет пен ықыласты аямау керек екенін айтады. Қонақты күтпей, сараңдық…
Қонақтан қонақ ұлық.
Негізгі мағынасы Қонақтан қонақ ұлық деген сөздің тура мағынасы — келген мейманның бәрі сыйлы, бірақ кейбірі одан да…
Қонақ:
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың үй иесіне бірдей емес, уақыт өте өзгере түсетін салмағын астарлап айтады. Таңертең…
Қос аттылымен қол көбейеді,
Қозысымен қой көбейеді.
Қозысымен қой көбейеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі ат мінген адам жүрген жерде іс тездеп, күш артады; қойға қозы…
Қос-қос орда, қос орда,
Қосылып қонбас малдан соң.
Қоспақ өркеш сары атан,
Қом жинамас майдан соң.
Қосылып қонбас малдан соң.
Қоспақ өркеш сары атан,
Қом жинамас майдан соң.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түпкі ойы — ынтымақ пен бірлік болмаған жерде береке де, нәтиже де азаяды. Тура…
Құдайдың бір аты - халық .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — Құдайдың бір аты халықпен байланысты деп айту. Астарлы мағынасы…
Құл жиналып бас болмас,
Құм жиналып тас болмас.
Құм жиналып тас болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құлдан жиналған көпшілік те, құмнан құралған үйінді де бірден басшылық не…
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе…
Қыдырдың бірі -
Көлденең көк атты .
Көлденең көк атты .
Негізгі мағынасы Бұл мақал кездейсоқ кездескен, жат, бөгде адамнан да жақсылық келуі мүмкін екенін білдіреді. Тура…
Қызды ауыл өсекшіл.
Негізгі мағынасы «Қызды ауыл өсекшіл» деген мақалдың тура мағынасы — бойжеткен қыздары көп ауылда әңгіме, сөз, гу-гу…
Қызды таныс алады,
Таныс алмаса, қоныс алады.
Таныс алмаса, қоныс алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалық, қыз айттыру, отбасын құру ісінде таныстық пен араластықтың үлкен рөл атқаратынын…
Қырқын мінгеннен қыр артылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның ғана күшімен, не бір ғана атқа сүйеніп, қыруар қырды асып өту…
Қырық кісі бір жақ,
Қыңыр кісі бір жақ.
Қыңыр кісі бір жақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қырық адам бір бағытта тұрса да, қыңыр, айтқанға көнбейтін бір адам…
Мейман есіктен кірсе тоқтатпа.
Негізгі мағынасы «Мейман есіктен кірсе тоқтатпа» деген сөз үйге келген қонақты бөгемей, жылы қарсы ал, кірген жерінен…
Мына заман қай заман,
Қаскүнемге жай заман.
Араздық пен өсекке
Өлшеуі жоқ бай заман.
Қаскүнемге жай заман.
Араздық пен өсекке
Өлшеуі жоқ бай заман.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қазіргі заманның бет-бейнесін сын көзбен сипаттайды. Тура мағынасында «мына заман» деп…