Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
89.2K
Қаралым
206
Орташа
Сұрыптау:
Шөре-шөре дегенді
Лақ білмес болар ма,
Мезіреті қылғанды
Қонақ білмес болар ма?!
Лақ білмес болар ма,
Мезіреті қылғанды
Қонақ білмес болар ма?!
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонаққа көрсетілген құрмет пен көңілдің бос кетпейтінін аңғартады. Тура мағынасында — лақ...
Екі аяқ бір етікке сыймайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — екі аяқ бір етікке қатар сыймайды. Астарлы мағынасы — бір шаңырақта, б...
Екі түйе сүйкеніссе, арасында шыбын өледі.
**Негізгі мағынасы** Екі мықты, екі ірі күш өзара қақтығысса, зардабын әлсіздер тартады деген сөз. Мақалдың тура мағынас...
Жасы бір құрдас емес,
Заманы бір құрдас.
Заманы бір құрдас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жасы бір адам ғана емес, бір дәуірде, бір ортада өмір сүрген адамдар д...
Қойшы көп болса, қой арам өледі.
**Негізгі мағынасы** Қойшы көп болса, қойды бағатын адам тым көбейіп, әркім әр жаққа тартады; сондықтан істің берекесі қ...
Тар жерде табысқан,
Кең жерде келіседі.
Кең жерде келіседі.
**Негізгі мағынасы** Тар жерде табысқан адамдар қиындық кезінде бір-біріне сүйеніп, сынақтан бірге өтеді. Осындай ортақ...
Тойға барсаң, бұрын бар,
Бұрын барсаң, орын бар.
Бұрын барсаң, орын бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды әдептілікке, ұқыптылыққа және алдын ала қамдануға шақырады. Тура мағынасында, тойғ...
Бірлеспеген білек әлсіз.
**Негізгі мағынасы** Бірлеспеген білек әлсіз деген сөздің тура мағынасы — жеке қалған қолдың күші аз, ал бірнеше адамның...
Той тамағы тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тойда берілген ас дәмді, тәбетті болып сезіледі. Ал астарлы мағынасы —...
Береке басы - бірлік.
**Негізгі мағынасы** Береке мен молшылықтың, табыс пен тыныш тіршіліктің ең басты шарты — бірлік. Бұл мақал тура мағынас...
Айнаға үйір бойын түзейді,
Халыққа үйір ойын түзейді.
Халыққа үйір ойын түзейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз-өзін түзетуі айналасындағы ортаға байланысты екенін айтады. Айнаға жиі қараған...
Базарда мың кісі бар,
Әркім танығанына сәлем береді.
Әркім танығанына сәлем береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — базарда көп адам жүреді, бірақ әркім тек өз танысына ғана сәлем береді...
Бірдің кесірі мыңға,
Мыңның кесірі түменге тиеді.
Мыңның кесірі түменге тиеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның қате ісі, теріс мінезі немесе жауапсыз әрекеті көпшілікке зиян тигізуі мүмкін. Сол сияқ...
Бірдің айы - білектің айы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамға қарсы шыққан бір адамның білегі, яғни күші жетеді дегенге са...
Іргесі берік елді жау ала алмас,
Бірлігі бар елді дау ала алмас.
Бірлігі бар елді дау ала алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің ең басты қорғаны — бірлік пен ынтымақ екенін айтады. Іргесі берік ел дегеніміз — іш...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.