Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
111K
Қаралым
256
Орташа
Сұрыптау:
Керуенбасы білікті болса, түйе азбайды;
Қолбасы білікті болса, сарбазы азбайды.
Қолбасы білікті болса, сарбазы азбайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: керуенді бастап жүрген адам тәжірибелі, сауатты болса, түйелер де жолда...
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы а...
Көрші хақысы - Тәңір ақысы.
**Негізгі мағынасы** Көрші хақысы – өте қасиетті, киелі міндет. Мақалдың тура мағынасы: көршіге жасалған сый-құрмет, көм...
Кемедегінің жаны бір.
**Негізгі мағынасы** Кемеде бірге отырған адамдардың өмірі мен амандығы ортақ болғандықтан, олар бір-біріне сүйеніп, тат...
Ұрыс ырысты қашырар, .
Ынтымаң халықты асырар.
Ынтымаң халықты асырар.
**Негізгі мағынасы** Ұрыс-керіс пен жанжал берекені кетіреді, ал татулық пен ауызбірлік елді өсіреді. Мақалдың тура мағы...
Екі түйе сүйкеніссе, арасында шыбын өледі.
**Негізгі мағынасы** Екі мықты, екі ірі күш өзара қақтығысса, зардабын әлсіздер тартады деген сөз. Мақалдың тура мағынас...
Келген - дәулет, кеткен - бейнет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің келуі де, кетуі де адамның тұрмысында өз әсерін қалдырады дег...
Көпті сыйлағаның - өзіңді сыйлағаның.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көпшілікке, ел-жұртқа құрмет көрсетсең, сол құрмет өзіңе де қайтады. Ас...
Көптің ақылы - көл.
**Негізгі мағынасы** «Көптің ақылы - көл» деген мақалдың тура мағынасы жоқ, ол астарлы ойға құрылған. Мұндағы негізгі ой...
Мың қосшыға бір басшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мың адамға бір жетекші керек. Астарлы мағынасы: үлкен істі, көпшіліктің...
Адамның күні - адаммен.
**Негізгі мағынасы** «Адамның күні — адаммен» деген мақалдың тура мағынасы — адамның тіршілігі, қажеті, күнкөрісі басқа...
Жар басына үй тікпе,
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
Жар құласа үй кетер.
Ала болса ағайын,
Рулы елден күй кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — жардың, яғни опырылғыш қияның басына үй тіксең, ол құлағанда үй де бір...
Бірлік болмай, тірлік болмас.
**Негізгі мағынасы** «Бірлік болмай, тірлік болмас» деген мақалдың тура мағынасы — адамдар татуласпаса, ортақ іс алға б...
Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды деген мақалдың тура мағынасы: қойдың жүнін бөліп-бөліп, әр...
Қойшы көп болса, қой арам өледі.
**Негізгі мағынасы** Қойшы көп болса, қойды бағатын адам тым көбейіп, әркім әр жаққа тартады; сондықтан істің берекесі қ...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.