Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
89.2K
Қаралым
206
Орташа
Сұрыптау:
Жалғыз ағаш пана болмас,
Жалғыз биеге саба толмас.
Жалғыз биеге саба толмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз тұрған ағаш сая да, қорған да бола алмайды; жалғыз бие бір сабан...
Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Ала қойды бөле қырыққан жүнге жарымайды деген мақалдың тура мағынасы: қойдың жүнін бөліп-бөліп, әр...
Ауыл аралас, қой қоралас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл ішіндегі адамдардың бір-біріне өте жақын, аралас-құралас өмір сүретінін білдіреді. Т...
Жалғыз батыр жауға жоқ,
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
Жалғыз жігіт дауға жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалғыз адамның күші үлкен іске әрдайым жете бермейтінін айтады. Тура мағынасында бір баты...
Көп қайда болса, шындық сонда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: көп адам жиналған жерде шындық та сол жерде деген ойды білдіреді. Астар...
Көрші қолайлы болса, қора кең.
**Негізгі мағынасы** Көрші жақсы, тату, жәрдемшіл болса, адамның тұрмысы да жеңілдеп, үйінің берекесі артады. Мұнда «қор...
Жалғыз ағаш орман емес,
Жалғыз кірпіш қорған емес.
Жалғыз кірпіш қорған емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша бір ғана ағаштан орман шықпайды, бір ғана кірпіштен қорған тұрма...
Бірлік жоқ болса, ұйым жоқ,
Ұйым жоқ болса, күйің жоқ.
Ұйым жоқ болса, күйің жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — егер адамдардың арасы тату болмай, бір мақсатқа жұмылмаса, онда береке...
Бір кісі мың кісіге олжа салар.
**Негізгі мағынасы** «Бір кісі мың кісіге олжа салар» деген мақалдың тура мағынасы — бір адамның істеген пайдалы ісі кө...
Мың қосшыға бір басшы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: мың адамға бір жетекші керек. Астарлы мағынасы: үлкен істі, көпшіліктің...
Айырылған азады, қосылған озады.
**Негізгі мағынасы** Айырылған азады, қосылған озады деген мақалдың тура мағынасы — бөлінген, шашыраған жұрттың күші кем...
Біреу болса - құда, екеу болса - ұя.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жалғыз адам көрші-көлеммен, ел-жұртпен араласып, сыйласса — құдадай қа...
Аталастың аты озғанша,
Ауылдастың тайы озсын.
Ауылдастың тайы озсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — туыстас, жақын адамдардың бірінің аты бәйгеде озғанша, өз ауылыңдағы а...
Халық - қапысыз сыншы.
**Негізгі мағынасы** «Халық - қапысыз сыншы» деген сөз ел-жұрттың бағасы әрдайым әділ, байқампаз болатынын білдіреді. Т...
Көштің байсал тапқаны,
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
Көкорайға қонғаны,
Даудың байсал тапқаны,
Төрешіге барғаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көш те, дау да өз орнын тапқанда ғана тынышталады. Көш көкорайлы, жайл...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Құтты қонақ келсе,
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
Қой егіз табар.
Құтсыз қонақ келсе,
Қойға қасқыр шабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақтың да берекелі, не берекесіз болатынын астарлап көрсетеді. Құтты, сыйлы қонақ келсе...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.