Көпшілік қауым туралы 432
Көпшілік қауым жайлы қазақ мақал-мәтелдері: ел бірлігі, жұрт пікірі, ортақ мүдде мен ынтымақ туралы нақылдар.
432
Мақал-мәтел
111.1K
Қаралым
257
Орташа
Сұрыптау:
Ханды Құдай ұрарында,
Қарашасымен қас болар.
Қарашасымен қас болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал билігі жүрген адам да бір сәтте әлсіреп, өзіне жақын жандардан айырылып қалуы мүмкін екен...
Дос таппаған ер азар,
Басшы таппаған ел тозар.
Басшы таппаған ел тозар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: досы жоқ ер адам да, дұрыс басшысы жоқ ел де қиындыққа ұшырайды. Астар...
Ожырай көшсе орнынан ,
Жаппас қонар жұртына .
Жаппас қонар жұртына .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі бір өңірден екінші өңірге көшіп-қону, қоныс ауыстыру кезінде әр рудың, әр жұр...
Бір ит көріп үреді,
Бір ит еріп үреді.
Бір ит еріп үреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір ит біреуді көріп үрсе, екінші ит соған еріп үреді. Астарлы мағынасы...
Қонағы көп үйдің қазаны оттан түспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазан үнемі отта тұратынын білдіреді. Тура мағынас...
Тарамдалған саусақтан,
Жұмылған жұмырық артық.
Жұмылған жұмырық артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тарамдалған, яғни ашылып жан-жаққа созылған саусақтан жұмылған жұдырық...
Көрмесе - жат, көріспесе - ұят.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір-бірін көрмеген адам жат болып көрінеді, ал көрісіп, амандаспай өтс...
Біреу көріп күледі,
Біреу еріп күледі.
Біреу еріп күледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің күлгенін көріп, басқалар да соған қосылып күледі. Астарлы мағ...
Тоғыз қатынның толғағы бір келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — тоғыз әйелдің толғағы бір уақытта келсе, бәрі бір мезетте босануға жақ...
Бір арқау, бір күзеу болып.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір арқанмен байлау, бір күзеумен жүру сияқты ортақ тірекке сүйену. Ас...
Бұлаққа бұлақ қосылса, егізбіз дер,
Көлге көл қосылса, теңізбіз дер.
Көлге көл қосылса, теңізбіз дер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бірлік пен көбейген күштің құнын айтады. Тура мағынасы бойынша, кішкентай бұлақтар қосылс...
Жартыны жарып жеген татулық.
**Негізгі мағынасы** «Жартыны жарып жеген татулық» деген мақалдың тура мағынасы — аз болса да, барды бөлісіп жеу. Астар...
Қонақтан қонақ ұлық.
**Негізгі мағынасы** Қонақтан қонақ ұлық деген сөздің тура мағынасы — келген мейманның бәрі сыйлы, бірақ кейбірі одан да...
Ауыл сыйласа, сен де сыйла,
Әкеңнен қалған құл емес.
Ауыл сыйламаса, сен де сыйлама,
Ол патшаның ұлы емес.
Әкеңнен қалған құл емес.
Ауыл сыйламаса, сен де сыйлама,
Ол патшаның ұлы емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ауыл адамдарының өзара сыйластығы мен қадірін жоғары қояды. Егер ауыл сені құрметтесе, се...
Көк ит көп итті жеңбес.
**Негізгі мағынасы** «Көк ит көп итті жеңбес» деген мақалдың тура мағынасы жоққа тән, ал астарлы мағынасы — бірлік жоқ ж...
Ең көп оқылған
Бір кісі қазған құдықтан мың кісі су ішеді.
**Негізгі мағынасы** Бір адамның еңбегі мен жасаған игілігі көпке пайда әкелетінін білдіреді. Тура мағынасында бір кісі...
Көп түкірсе, көл болады,
Көп біріксе, ел болады.
Көп біріксе, ел болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп адамның аз-аздан түкіргені жиналып, көлдей үлкен нәрсеге айналуы....
Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алты адам алауыз болып, бір-бірімен келіспесе, ауыздағы дайын несібе д...
Бір көрген - біліс,
Екі көрген - таныс.
Екі көрген - таныс.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адаммен араласу мен жақындықтың біртіндеп қалыптасатынын білдіреді. Бір рет көрген адамды...
Жұмыла көтерген жүк жеңіл.
**Негізгі мағынасы** Жұмыла көтерген жүк жеңіл дегеніміз — бір адамға ауыр болған істі бірнеше адам бірігіп атқарса, ол...
Бұл бөлімде көпшілік қауым, жұртшылық және елдік сана туралы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Мұндай нақылдар халықтың ортақ ақылы мен тәжірибесінен туып, қоғамдағы тәртіп, бірлік, ынтымақ, ортақ мүддені алға қояды. Көптің күші, елдің берекесі, жұрттың пікірі секілді ұғымдарды қысқа да нұсқа жеткізіп, адамды қауыммен санасуға үндейді.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.
Көпшілік туралы мақал-мәтелдер жеке адамның мінезі мен әрекетінің қоғамға әсерін де көрсетеді: жұрт алдында абырой сақтау, ортаға пайдалы болу, елдің сөзін тыңдау, ақылдасу мәдениеті. Бұл нақылдар күнделікті өмірде де, тәрбие мен тәлімде де маңызды: ұрпақты елге қызмет етуге, бірлікке, татулыққа, көппен бірге дұрыс жол таңдауға шақырады.