Бір адамның жаққан отына Он адам жылынады.
«Бір адамның жаққан отына Он адам жылынады.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Далада бір адам от жақса, оның қасына он адам келіп жылынады. Оттың жылуы жаққан кісінің өзіне ғана емес, айналасындағының бәріне тиеді. Мақал бір адамның жақсы ісі көпке пайда беретінін айтады: біреу бастама көтереді, қалғандары соның игілігін көреді. Ауылға мектеп салдырған, құдық қаздырған, жол салған адамның ісі — осындай от. Мақалда мақтаумен қатар ынталандыру да бар: бастама көтеруден қорықпа, сенің жаққан отың талай адамды жылытуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
От — көшпелі тұрмыста тіршіліктің өзегі. Жолаушылар түнде бір от жағып, бәрі соның айналасына жиналған; малшылар суық түнде бір оттың басында жылынған. «Бір» мен «он» сандарының қарсы қойылуы ойды айқындайды: еңбек біреудікі, игілігі көптікі. От жағу — бастама, жылыну — оның жемісі. Отынды тасып, отты тұтатқан адамның еңбегі көзге көріне бермейді, бірақ жылуды бәрі сезеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Мақалды бір адамның бастамасы көпке пайда әкелгенде, сол адамға алғыс айтқанда, немесе біреуді игі іске ынталандырғанда айтады. Жұртқа арналған іс бітіп, ашылғанда, той-жиында жиі естіледі. Біреудің еңбегін пайдаланып, алғыс айтпайтындарға жеңіл сын ретінде де айтылады. Мысалы: «Ауылға газ тартқан кәсіпкерге рахмет. Бір адамның жаққан отына он адам жылынады».
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылға кітапхана ашқан мұғалімге тұрғындар жиналып, алғыс айтады.
— Жолда көліктері қарға батқанда, бір жүргізуші ауылдан трактор алып келіп, бәрін шығарып жібереді.
— Суық түнде бір қойшы жаққан оттың басына көрші қостың малшылары жиналып, шай қайнатады.