Ақ қойдың қаны,
Ақ батаның заңы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал ақ ниет пен адал тілектің қадірін білдіреді. Тура мағынасында «ақ қойдың қаны» — құрбандық, таза ниетпен жасалған іс, ал «ақ бата» — сол істің дұға-тілекпен, ризалықпен бекітілуі. Астарлы мағынасы: қандай істі бастасаң да, ол ақ көңілмен, адал жолмен, үлкеннің батасымен жасалса, оның берекесі артады. Халық үшін бата — жай сөз емес, жол ашатын, ісіңе құт қондыратын рухани күш.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ақ қой» — пәктік, адалдық, құрбандықтың белгісі. Қазақ ұғымында ақ түс көбіне тазалық пен жақсылықты меңзейді. «Қан» сөзі өмірлік күш пен үлкен істің салмағын танытады. Ал «ақ бата» — ата-әженің, үлкеннің игі тілегі, ізгі ниеті. Яғни малдың шалынып, соның артынан берілген бата істің заңды, жөнді, берекелі болуын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал үлкен іс бастарда, сапарға шығарда, үйлену, көшіп-қону, жұмысқа кірісу сияқты сәттерде қолданылады. Мысалы, жас отбасы баспаналы болғанда үлкендерден бата алып, ізгі тілекпен қоныс той жасаса, халық соны «ақ батаның заңы» деп бағалайды. Яғни сәттілік тек еңбекпен емес, сыйластық пен ақ ниетпен де келеді.
Aq batanyń zańy.