Ала шапанды молда да бір,
Ала қанатты сауысқан да бір;
Екеуі де арам ниет:
жығылғанда - қасыңда, өлгенде - басыңда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай бірдей көрінгенімен, ішкі ниеті бұзық, пайдакүнем адамдарға сенбеу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында ала шапан киген молда мен ала қанатты сауысқан салыстырылады. Астарлы мағынасы бойынша, діндар болып көрінгеннің бәрі таза емес, ал сауысқан сияқты жылпостар қиын сәтте жаныңнан табылып, бірақ шын жанашыр емес болуы мүмкін. Сондықтан адамды сөзіне емес, ісіне қарап таныған дұрыс.
Образдар мен теңеулер
«Ала шапан» — сыртқы діндарлықтың белгісі, ал «сауысқан» — жұрттың қасынан қалмайтын, бірақ сенімсіз, пайда іздейтін мінездің бейнесі. «Жығылғанда — қасыңда, өлгенде — басыңда» деген жолдар мұндай адамдардың қиындықта көзге көрініп, бірақ шын мәнінде қайғыңды бөліспей, өз мүддесін ойлайтынын аңғартады. Яғни, сыртқы кейіп пен ішкі ниет бірдей бола бермейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал жалған діндар, екіжүзді немесе тек пайда үшін жуысатын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу қиын кезде ғана хабарласып, кейін қажеті өткен соң жоғалып кетсе, оның адал ниеті жоқ екенін осы мақалмен түсіндіруге болады. Мұнда адамға сақтықпен қарап, шынайы жанашырды танып алуға шақырады.
Ala qanatty saýysqan da bir;
Ekeýi de aram nıet:
jyǵylǵanda - qasyńda, ólgende - basyńda.