Алтынды тот баспайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Алтын — өте қымбат, таза әрі берік металл. Тот басу көбіне темір сияқты арзандау, тез бұзылатын нәрселерге тән. Мақалдың тура мағынасы — алтын тотықпайды, яғни оның сапасы өзгермейді. Астарлы мағынасы — шынайы құнды нәрсе уақыт өтсе де қадірін жоғалтпайды. Бұл адамға да қатысты: жақсы мінез, адалдық, білім, өнер, ізгілік сияқты қасиеттер ескірмейді, қайта заман өткен сайын бағасы арта түседі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «алтын» — ең асыл, ең бағалы нәрсенің бейнесі. Ол сыртқы жылтырды ғана емес, ішкі тазалық пен тұрақты құндылықты да білдіреді. Ал «тот» — уақыттың әсері, тозу, бұзылу, әлсіреу сияқты құбылыстардың белгісі. Яғни мақал «асыл нәрсе бұзылмайды, сапасы жоғалмайды» деген ойды көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал білімге, адамгершілікке, кәсіби шеберлікке қатысты жиі айтылады. Мысалы, жақсы ұстаздың берген тәрбиесі немесе шебер дәрігердің тәжірибесі жылдар өтсе де өз құнын жоймайды. Сол сияқты адал, сенімді адамның беделі де уақытпен бірге кемімейді, қайта нығая түседі.