Алтынды адал қол да,
арам қол да ұстайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынды адал адам да, арам адам да ұстай алады. Астарлы мағынасы — байлық пен қымбат дүниеге қол жеткізу әркімнің де қолынан келуі мүмкін, бірақ оны қалай табу, қалай пайдалану маңызды. Адалдықпен келген мал-мүлік адамды өсіреді, ал арам жолмен келген байлық түбінде береке бермейді. Демек, құндылықтың өзі емес, оған жеткізетін жол мен иесінің ниеті шешуші.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «алтын» — тек металл емес, молшылық, байлық, қымбат несібе деген ұғым. «Адал қол» — еңбекпен, маңдай термен тіршілік ететін, ары таза адам. «Арам қол» — ұрлық, қулық, алдау арқылы пайда табатын кісі. Қолдың аталуы адамның іс-әрекетін, ниетін білдіреді. Яғни бір затқа екі түрлі адам да ие бола алады, бірақ олардың өмірлік бағасы бірдей емес.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал байлыққа жетудің жолын таңдауда өте орынды айтылады. Мысалы, бір адам бизнесін адал еңбекпен жүргізіп, салық төлеп, жұртқа пайда әкеледі; екіншісі алдап-арбаумен ақша табады. Екеуінің қолында да табыс болуы мүмкін, бірақ халық адал жолмен келген дәулетті ғана қадірлейді.
aram qol da ustaıdy.