Ақ сәлделі қожадан
Ақ жаулықты қатын артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сыртқы діндарлық пен көрініп тұрған абыройдың өзінен гөрі, ақылға қонымды, мейірімді, өмірдің шындығын білетін адам қадірлі екенін аңғартады. Мұнда «ақ сәлде» — діндарлықтың белгісі, ал «ақ жаулық» — қазақ әйелінің, ана мен отбасы тірегінің нышаны. Мақалдың астары: тек сыртқы кейіпке сенбей, адамды ісі, ниеті және өмірлік пайдасы арқылы бағалау керек.
Образдар мен теңеулер
«Ақ сәлде» білімді не дін ұстанған адамды білдірсе де, бұл жерде ол құр беделдің белгісі ретінде алынған. Ал «ақ жаулықты қатын» — тәжірибелі, ел ішіндегі салмақты, отбасы мен тұрмыстың қыр-сырын білетін әйел. Ақ түс тазалықты, адалдықты, пәктікті меңзейді. Бірақ мақал екі образды салыстыра отырып, қоғамда пайдасы мол, сөзі орнықты, тіршілікке жақын адамды жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды лауазымына, киіміне не сыртқы сөзіне қарап асыра бағаламауға үйретеді. Мысалы, біреу өзін өте беделді көрсеткенімен, мәселені шеше алмаса, ал қарапайым ана отбасының берекесін сақтап, бәрін ақылмен реттеп отырса, халық соңғысын қадірлейді. Осы арқылы мақал шынайы қасиет сыртқы сәнде емес, пайдалы іс пен ақылда екенін еске салады.
Aq jaýlyqty qatyn artyq.