Алдау мен өтірік - сұмның ісі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Алдау мен өтірік айтатын адам — сұм, яғни ниеті бұзық, екіжүзді кісі деген ой айтылады. Мақал тура мағынасында өтірік пен алдаудың жаман іс екенін білдірсе, астарлы мағынасы — мұндай мінез адамды да, айналасындағы сенімді де бұзады. Өтірікке сүйенген сөздің ғұмыры қысқа, ал шындықтың жолы берік болады. Сондықтан халық бұл мақал арқылы адалдықты, шынайылықты жоғары қояды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сұм» сөзі — қулығы мол, ішіне басқа, сыртына басқа адамды бейнелейді. Алдау мен өтірік сол сұмдық мінездің белгісі ретінде берілген. Яғни мақал адамды сыртқы сөзіне емес, ісіне қарап бағалау керек екенін аңғартады. Өтірікшінің сөзі тәтті көрінгенімен, түбі зиян әкеледі.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қазір де өзекті. Мысалы, біреудің интернетте жалған уәде беріп, пайда табуға тырысуы — осы мақалға сай келеді. Мұндайда адамдар сақ болып, тексерілмеген сөзге сенбеуі керек. Мақал жастарды адал болуға, сенімді жоғалтпауға тәрбиелейді.