Әйел, жар туралы 323
Әйел мен жар туралы қазақ мақал-мәтелдері: отбасы, сыйластық, бірлік пен тұрмыс даналығы.
323
Мақал-мәтел
111.3K
Қаралым
344
Орташа
Сұрыптау:
Қызға бергісіз қатын бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кейбір әйелдер қыздай нәзік, көрікті, ибалы, ұқыпты болып келеді деген…
Ерлеріне қатын қас,
аңыр түбін ойламас.
аңыр түбін ойламас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түйіні — ерін сыйламаған, отбасының ынтымағын ойламаған әйел үй ішінің берекесін кетіреді…
Кемпірі бардың кәпірі бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы – үйінде кемпірі, яғни жасы үлкен әйелі бар адамның жанында оған қарсы…
Жақсы қатын жүн қарыз алады
Жаман қатын су қарыз алады.
Жаман қатын су қарыз алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі әйелдің ұқыптылығы мен ұқыпсыздығын салыстырады. Тура мағынасында, жақсы…
Жарым жігіт жаяу жүріп, тың киікті қуады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, жолдасы немесе серігі бар жігіт жаяу жүрсе де, жүйрік киікті қуып…
Жан қимақ бар,
Жар қимақ жоқ.
Жар қимақ жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өз жанын, яғни өмірін қиюы мүмкін, бірақ сүйікті жарынан, қосағынан…
Баланың өзі туғандай,
Келіннің өзі келгендей.
Келіннің өзі келгендей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келіннің жаңа шаңыраққа бөтенсімей, өз үйіндей көріп, сыйластықпен сіңісіп кеткенін…
Жақсы қатын белгісі - былғары қылар теріні.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі әйелдің, яғни жардың ақыл-парасаты мен ұқыптылығы отбасының берекесін…
Келінді қайын ененің топырағынан жаратады
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — келін түскен үйдің, әсіресе қайын ененің тәрбиесі мен мінезі жас келінге…
Сиырдың сүті болсын,
Әйелдің асы болсын.
Әйелдің асы болсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сиырдың сүті үйге береке, әйелдің жасаған асы отбасына қорек болсын деген…
Хан жарлығынан қатын жарлығы күшті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, әйелдің үй ішіндегі айтқаны кейде ханның жарлығынан да өтімдірек…
Қыз қылығымен жағады.
Негізгі мағынасы «Қыз қылығымен жағады» деген мақал қыз баланың сұлулығы тек сырт келбетінде емес, оның мінез-құлқы…
Құмға сиген білінбес,
Қызға берген көрінбес.
Қызға берген көрінбес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: құмға құйылған су көзге түспей тез сіңіп кетеді, ал қызға берілген…
Күндес көргеннің қызын алма.
Негізгі мағынасы Бұл мақал біреудің күндесінен, яғни ішкі қызғанышы бар, арасы ашық адамнан қыз алуға болмайтынын…
Қатынның шайпау болғаны - болмағаны,
Келіннің шайпау болғаны - оңбағаны.
Келіннің шайпау болғаны - оңбағаны.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келін мен әйелдің үй ішіндегі мінезі, сөзі мен жүріс-тұрысы отбасының татулығына тікелей…
Жігіт көзімен қыз таңда
Негізгі мағынасы «Жігіт көзімен қыз таңда» деген мақал қызды сыртқы көрінісіне емес, жігіттің ой-парасаты, талғамы…
Жақсы келін - қызыңдай,
Жақсы күйеу - ұлыңдай.
Жақсы күйеу - ұлыңдай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі сыйластық пен татулықтың қадірін айтады. Тура мағынасы: жақсы келін қызындай…
Жақсы әйел - зейнет,
Жаман әйел - бейнет.
Жаман әйел - бейнет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы өміріндегі жардың рөлін айтады. Жақсы әйел үйге береке кіргізіп, еріне тірек болып…
Бір қатын сылаумен қатын,
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
Бір қатын қынаумен қатын,
Бір қатын сынаумен қатын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйелдің, келіннің не жардың мінезі мен болмысы әртүрлі жолмен қалыптасатынын аңғартады. Тура…
Қыз келіннен ғибрат алсын,
Ұл елінен ғибрат алсын.
Ұл елінен ғибрат алсын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жас ұрпаққа өнеге қайдан алуы керегін меңзейді. Қыз бала келіннің іс-әрекетіне қарап…
Қыз ұзатылған үй өлік шығарғандай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыздың ұзатылуы бір үй үшін жай ғана қуаныш емес, үлкен сағыныш, қимастық әрі жүрекке ауыр…
Сиыр су тастамайды,
Қатын үй тастамайды.
Қатын үй тастамайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі береке мен тұрмыс тіршілігінің өзегі әйел-ананың қолында екенін меңзейді. Тура…
Өттім дей бер арманда,
Жар таппасаң жалғанда.
Жар таппасаң жалғанда.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өмірдегі ең үлкен арманының бірі — адал жар табу екенін білдіреді. «Өттім дей бер…
Жақсы болса алғаның,
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
Үйіңнен кісі кетпейді;
Жаман болса алғаның,
Шын досың да шеттейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасының берекесі мен әйелдің, жардың қадірін аңғартады. Егер алған жарың жақсы, мінезі…
Қызға қараған күн - айсыз қараңғы түн.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз балаға деген көзқарас, қамқорлық пен ілтипаттың өмірдегі орнын көрсетеді. Тура…
Еркекқұмар әйел ерге жарымас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттай қарағанда еркекке тым құмар, көзқарасы тұрақсыз әйел туралы айтады. Астарлы мағынасы…
Сүйгенін « шұнағым » дер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам сүйген жанын кемшілік көрсе де, жанына жақын тұтып, еркелетіп, сүйіспеншілікпен…
Болдыратын да, толтыратын да қатын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал әйел адамның отбасы ішіндегі береке мен ырзыққа тікелей ықпал ететінін білдіреді. Тура…
Тыртақай жігітке,
Жыртақай әйел кез болар.
Жыртақай әйел кез болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сыртынан жұпыны, ұсқынсыз, берекесіз көрінетін жігітке де сондай мінезді…
Заман бұзыларда әуелі әйел бұзылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақал заманның азғындауы ең алдымен отбасы мен тәрбиеге әсер етеді деген ойды білдіреді. Тура…
Ерлі-зайыптының ортасына есі кеткен отырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерлі-зайыптылардың арасына жөнсіз араласу, олардың жеке мәселесіне орынсыз килігу дұрыс емес…
Жігіт - күш, қыз - көрік.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жігіттің басты қасиеті — күш-қуат, қайрат, тірек болу екенін, ал қыздың басты көркі…
Жерді шым, елді қыз біріктіреді.
Негізгі мағынасы Жерді шым біріктіретіні сияқты, елді де қыз баланың орны, беделі мен қамқорлығы біріктіреді. Мұнда…
Күйеуіне өкпелеген қатын
Қайнағасына сәлем бермейді.
Қайнағасына сәлем бермейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал отбасы ішіндегі реніштің салдары үлкендерге де сезілетінін білдіреді. Әйел күйеуіне көңілі…
Қызың - далаң,
Ұлың - панаң.
Ұлың - панаң.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз бала мен ұл баланың отбасындағы орнын салыстырып айтқан. Тура мағынасында, қыз — өсіп…
Қыздың сырын төркіні біледі.
Негізгі мағынасы Қыздың сырына ең жақын, ең жақсы білетін адамдар — оның төркіні, яғни өз әке-шешесі мен туған-туысы…
Атың жақсы болса,
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
Бүл дүниенің пырағы,
Қатының жақсы болса,
Бұл дүниенің шырағы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы ат пен жақсы жардың адам өміріндегі орнын салыстырып көрсетеді. Тура мағынасында…
Ерлі-зайыпты тату болса, шырағы жанар,
Ерлі-зайыпты араз болса, өмірден көңілі қалар.
Ерлі-зайыпты араз болса, өмірден көңілі қалар.
Негізгі мағынасы Ерлі-зайыптылардың татулығы — отбасының берекесі, үйдің жылуы, өмірдің сәні. Жұбайлар бір-бірін…
Жақсы келін құрдасыңдай болар,
Жақсы ұлың сырласыңдай болар.
Жақсы ұлың сырласыңдай болар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы келін мен жақсы ұлдың отбасындағы орны аса қымбат екенін білдіреді. Тура мағынасында…
Қызыңды жеріне бер,
Жер ыңғайы келмесе, еріне бер.
Жер ыңғайы келмесе, еріне бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қыз баланың орнын, тұрмысқа шығатын жерін таңдауда ұқыптылық керек екенін аңғартады. Тура…
Ең көп оқылған
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе…
Әйел жерден шыққан жоқ,
Ол - еркектің баласы.
Еркек көктен түскен жоқ,
Әйел - оның анасы.
Ол - еркектің баласы.
Еркек көктен түскен жоқ,
Әйел - оның анасы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ер мен әйелдің бір-бірінен бөлек емес, өмірде өзара тығыз байланыста екенін білдіреді…
Бірінші байлық - денсаулық,
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Екінші байлық - ақ жаулық,
Үшінші байлық - он саулық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі ең қымбат құндылықтарды ретімен көрсетеді. Бірінші байлық — денсаулық…
Қалыңсыз қыз болса да
Кәдесіз қыз болмайды.
Кәдесіз қыз болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қалыңмал сұралмаса да, қызды ешбір кәде-сый, жөн-жоралғысыз ұзатуға…
Анасын көріп қызын ал,
Аяғын көріп асын іш.
Аяғын көріп асын іш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамды сыртқы келбетіне ғана емес, шыққан тегіне, тәрбиесіне қарап бағалау керек екенін…
Бұл бөлімде әйел, жар және отбасы жайлы қазақтың мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ерлі-зайыптылар арасындағы сыйластық, жауапкершілік, татулық пен үй ішінің берекесі туралы халықтың өмірлік тәжірибесін қысқа да нұсқа жеткізеді.
Әйелді ардақтау, жарды қадірлеу, отбасы бірлігін сақтау сияқты ұғымдар қазақ дүниетанымында ерекше орын алады. Осы категориядағы нақылдар арқылы жұбайлық қатынастың мәні, мінез бен ниеттің ықпалы, үйдің ырысы мен ынтымағы жөніндегі терең ойларды табасыз.
Әйелді ардақтау, жарды қадірлеу, отбасы бірлігін сақтау сияқты ұғымдар қазақ дүниетанымында ерекше орын алады. Осы категориядағы нақылдар арқылы жұбайлық қатынастың мәні, мінез бен ниеттің ықпалы, үйдің ырысы мен ынтымағы жөніндегі терең ойларды табасыз.