Қатын өтірік айтпайды, қағыс естиді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — әйел адам кейде шындықты ашық айтпай, жанама түрде жеткізуі мүмкін, сонда ол сөзін естігеннен емес, оны біреудің бұрмалап қабылдауынан немесе сырттай өсек, қате түсінуден “қағыс” көреді. Астарлы мағынасы — біреудің сөзін үстірт бағаламай, мәнін ұғып тыңдау керек; кейде адамның айтпағы өтірік емес, жағдайды жұмсартып жеткізгені болады. Мақал сондай-ақ сөздің салмағын, түсініспеушіліктің зиянын ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы “өтірік айтпайды” дегені — әйелдің сөзіне сенімсіздік емес, керісінше, оның шындықты тура не тұспалдап айтуын білдіреді. Ал “қағыс естиді” — сөзінің желке тұсынан кері қайтып, жаман естіліп қалуын, яғни орынсыз жәбір, мін тағу көруін бейнелейді. Бұл тіркес ауызекі тілдегі нәзік реңкті көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасы ішінде, жұмыс орнында немесе әлеуметтік желіде сөзді дұрыс түсінбеу жайын түсіндіру үшін қолданылады. Мысалы, бір келіншек үйдегі шаруаның ауырлығын ашуланбай, “шаршап тұрмын” деп қана айтса, оны біреу “еріншек” деп қабылдауы мүмкін. Сонда: “Қатын өтірік айтпайды, қағыс естиді” деп, сөзді бұрмаламай тыңдау керегін ескертеді.