Қапияда қатын ақыл табады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тосын, қиын, шұғыл жағдай туған сәтте әйел адам тез ойлап, жол таба алады деген ұғымды білдіреді. Астарлы мағынасы — әйелдің тапқырлығы, байқағыштығы, сабырлылығы мен шаруаны ұтымды шешуге қабілеті мол екенін мойындау. Кейде ер адам ойланып үлгермей қалғанда, әйелдің жылдам шешімі үй ішін де, істі де аман алып қалады деген ой жатыр. Мақал әйелдің ақылын кемсітпей, қайта өмірлік тәжірибедегі орнын бағалайды.
Образдар мен теңеулер
«Қапияда» сөзі — күтпеген сәт, тығырыққа тірелген мезет. «Қатын» сөзі мұнда халық тілінде әйел, жар ұғымында қолданылып, отбасы ішіндегі ақыл иесін бейнелейді. «Ақыл табады» тіркесі — ойша ізденіп, қолма-қол шешім шығару, амалын табу дегенді білдіреді. Демек, бұл мақал әйелдің әсіресе қиын шақта суырылып шығатын ептілігін образды түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал отбасылық өмірде, жұмыста не күнделікті тұрмыста тез шешім қабылдайтын әйелдердің қабілетін сипаттағанда айтылады. Мысалы, үйде жарық өшіп, қонақ күтіп отырғанда, отбасы не істерін білмей қалса, анасы бірден шам тауып, ас мәзірін реттеп, жағдайды сабырмен шешеді. Сондай сәтте осы мақал орынды қолданылады.