Қатын алсаң қаңлыдан ал,
Қаңлы бар жерде кәде бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: егер үйленсең, қаңлы руынан ал, өйткені қаңлы бар жерде кәде, жол-жоралғы, салт-дәстүр бар деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — отбасы құруда тек сыртқы сұлулыққа емес, тәрбиеге, тектілікке, әдеп пен дәстүрге мән беру керек. Яғни, адам мінезі мен шыққан ортасы оның отбасылық өмірдегі сыйласымын анықтайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қаңлы» — бір рудың атауы ғана емес, көпшілікке салтты берік ұстайтын, әдепті, жөн-жосықты білетін елдің бейнесі ретінде алынған. «Кәде» сөзі той, құдалық, сый-құрмет, жоралғы сияқты ұлттық салттардың жиынтығын білдіреді. Осы арқылы мақал қазақы ортада қыздың тәрбиесі мен елдік өнегенің маңызын бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал тура ру таңдауға үндемейді, қайта адамның отбасынан алған тәрбиесін, мәдениетін, үлкенге құрметін бағалауға шақырады. Мысалы, екі жас үйленерде жігіт қыздың да, жігіттің де отбасындағы сыйластыққа, ата-ананы құрметтеуіне назар аударады. Сонда шаңырақта татулық пен береке болады.
Qańly bar jerde káde bar.