Қатын ашуланса қазан қайнатар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ашуланған әйел үйдегі тірлікті қыздырып, қазанын қайнатып, шаруаны тездетіп жібереді деген ойды білдіреді. Астарлы мағынасы — әйелдің көңіл күйі үй ішіндегі тәртіпке, тыныштыққа, тұрмыстың ырғағына тікелей әсер етеді. Яғни ашу үстіндегі адам тек сөзбен емес, ісімен де үй ішін дүрліктіріп, бәрін қозғалысқа түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қазан» — үй тіршілігінің, ас-су мен отбасы берекесінің символы. «Қайнатар» сөзі тек тамақ пісіруді емес, мінездің қайнап, шүйлігіп кетуін де аңғартады. Қазақ ұғымында қазан — отбасының ырысы, сондықтан оның қайнауы үйдің тынысы тоқтамағанын білдіреді. Бұл жерде әйел бейнесі тұрмыстың ұйытқысы ретінде көрінеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды үй ішіндегі ашу мен эмоцияның әсерін ескерту үшін қолдануға болады. Мысалы, анасы ренжіп, бәрін тез-тез істеп, үйдегілерді де абыр-сабыр қылып жіберсе, үлкендер осы мақалмен жағдайды бейнелеп айтады. Мақал сабыр сақтап, ашуды ақылға жеңдірген дұрыс екенін еске салады.