Қатын - ала қаптың қатыны,
Ала қаптан ас кетсе ,
Әлдекімнің қатыны.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — ас-су салынған ала қаптың иесі жоқ, қараусыз жатса, ішіндегі дәм тез таусылып, кім көрінгеннің олжасына айналады. Астарлы мағынасы — үй ішіндегі, отбасы ішіндегі береке мен тәртіп болмаса, дүние де, ырыс та сақталмайды. Яғни, қадағалаусыз қалған нәрсе өз иесін жоғалтады, қадірі кемиді. Мақал бір жағынан үй шаруасындағы ұқыптылықты ескертсе, екінші жағынан әйелдің, отбасының ішкі берекедегі орнын аңғартады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "ала қап" — үйдегі дүние, ырыс, күнделікті тірлік белгісі. "Ас кетсе" дегені — берекенің шашылуы, ысырап болуы. "Әлдекімнің қатыны" тіркесі — иесіз қалған, қадірі кетіп, ортақ нәрсеге айналған жағдайды бейнелейді. Образдар арқылы халық тәртіпсіздік пен бейқамдықтың соңы шығынға әкелетінін тұспалдап айтқан.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал үйдегі жауапкершілікке, ұқыптылыққа қатысты айтылады. Мысалы, отбасы бюджеті дұрыс бақылауда болмаса, ақша да, уақыт та босқа шашылады. Сол сияқты, ортақ асүйі бар үйде әркім өз орнын жинамаса, азық-түлік те тез жоғалады. Мақалдың түйіні — береке сақтау үшін қарау, тәртіп және жауапкершілік керек.
Ala qaptan as ketse ,
Áldekimniń qatyny.