Бірлік туралы — 10-бет 409
Сұрыптау:
Төсекте бас қосылған,
Төскейде мал қосылған.
Төскейде мал қосылған.
Негізгі мағынасы Төсекте бас қосылса, яғни екі адам үйленіп, отау құрса, төскейде мал да қосылады — екеуінің малы бір…
Туған мен туған табысады,
Тумағанға пәле жабысады.
Тумағанға пәле жабысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне туған-туыс адамдар оңай тіл табысады, аралары жақын болады…
Туырлықсыз тұл үйге
Ту байлаған не керек?
Туысы жоқ жалғызға
Жауға шабу не керек?
Ту байлаған не керек?
Туысы жоқ жалғызға
Жауға шабу не керек?
Негізгі мағынасы Туырлығы жоқ, жалаңаш тұрған үйге ту байлағаннан не пайда, туысы жоқ жалғыз адамға жауға шабудың не…
Туысы бірдің уысы бір.
Негізгі мағынасы Бір әулеттен шыққан адамдар бір жұдырықтай жұмылып, бір-біріне болысады. Мақал туыстықтың күшін…
Түбі бірге түнекте де табысар .
Негізгі мағынасы Түбі бір, тамыры бірге адамдар түнекте, қараңғы түнде де бір-бірін табады. Мақал туыстық, тектік…
Күнде бір мақал
«Бірлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Түйе көп болса, жүк сыймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: түйе тым көп болса, артуға болатын жүк те реттелмей, сыймай, шашырап…
Түйенің бәрі нар болса,
Жер бетінде жүк қалмас.
Жер бетінде жүк қалмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер барлық түйе нардай күшті болса, жер бетінде көтерілмеген жүк қалмас…
Түсініспесе, төрт түлік жат.
Негізгі мағынасы Түсінісу мен келісім болмаса, ең жақын деген қатынас та суиды, берекесі кетеді. Бұл мақал тура…
Тынбаған дау жаман,
Қайта шапқан жау жаман.
Қайта шапқан жау жаман.
Негізгі мағынасы Бітпей, тоқтамай созыла берген дау да, бір рет шауып кетіп, қайта оралып шапқан жау да — ең жаман…
У ішсең - руыңмен.
Негізгі мағынасы Сөзбе-сөз алғанда, у ішетін болсаң да, руыңмен бірге іш дейді мақал. Мұнда нақты у емес, адамның…
Үзіксіз - үй болмас.
Негізгі мағынасы «Үзіксіз - үй болмас» деген мақалдың тура мағынасы — үйдің бір бөлшегі не керегесі үзіліп, ажырап…
Үйде кісі көп болса, далада кісі тимейді.
Негізгі мағынасы Үйде адам көп болса, яғни отбасы, ағайын үлкен әрі тату болса, сыртта жүрген адамға ешкім тиісе…
Үйден тату шығып, бату қайтты.
Негізгі мағынасы Үйден тату шығып, бату қайтты деген сөз — адамдар бір-бірімен келісімде, сыйластықта жүрсе, жолы да…
Үйірі басқаны ноқта қосады,
Атасы басқаны неке қосады.
Атасы басқаны неке қосады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқы үйірін ноқта ұстап тұрады, ал ерлі-зайыптыны неке біріктіреді…
Үйірінен айырылған малды қасқыр жейді.
Негізгі мағынасы Үйірінен айырылған мал — қорғансыз, жалғыз қалған мал. Қасқыр — оған қауіп төндіретін жау. Мақалдың…
Үйірлі жылқы үрікпес.
Негізгі мағынасы Айғыр бастаған үйірдегі жылқы қасқыр жақындаса да, боран соқса да, бет-бетімен шашырап қашпайды: айғыр…
Үлкенді сен сыйласаң,
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Кіші сені сыйлайды;
Кішіні сен сыйласаң,
Кісі сені сыйлайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен адамды құрметтесең, кіші де саған ілтипат көрсетеді; кішіні…
Үлкен үйдегі күлсе,
Кіші үйдегі езу тартар.
Кіші үйдегі езу тартар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үлкен үйдегі, яғни отбасы не әулет ішіндегі қуаныштың, жақсы көңіл күйдің кіші үйдегілерге…
Үлкен шаңырақтың жанында отау үй көрікті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үлкен шаңырақтың, яғни ордалы үйдің жанында жас отау үй әдемі, көркем…
Үш ағайынды жігіттің,
Отарында малы бар.
Екі ағайынды жігіттің
Қотанында талы бар.
Отарында малы бар.
Екі ағайынды жігіттің
Қотанында талы бар.
Негізгі мағынасы Үш ағайынды жігіттің малы отарда, яғни алыс жайылымда өріп жүр: бауыр көп болса, бірі малды алысқа…
Үштің айы - күштің айы.
Негізгі мағынасы «Үштің айы» — халық күнтізбесіндегі үш тоғыс айы, яғни Ай Үркерді айдың үшінші күні басып өтетін кез…
Ұғысу қиын, шығысу оңай.
Негізгі мағынасы Бір-бірін ұғу, түсінісу, келісімге келу қиын, ал араздасу, бір-бірімен шығысып қалу оңай. Мақал адам…
Ұлы жүзді қауға беріп, малға қой,
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Орта жүзді қамшы беріп, дауға қой,
Кіші жүзді найза беріп, жауға қой.
Негізгі мағынасы Ұлы жүзге қауға беріп малға, Орта жүзге қамшы беріп дауға, Кіші жүзге найза беріп жауға қой деген сөз…
Ұлыстың ұлы күні алдыңа келсе,
Атаңның құнын кеш.
Атаңның құнын кеш.
Негізгі мағынасы Бұл мақал Наурыз сияқты Ұлыстың ұлы күні келгенде адам жүрегі кең, ниеті таза болуы керек дегенді…
Ұрыс бар жерде ырыс жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: қақтығыс, жанжал, керісу бар жерде береке болмайды. Астарлы мағынасы…
Ұрыстың мерейі - ерлік,
Ырыстың мерейі - бірлік.
Ырыстың мерейі - бірлік.
Негізгі мағынасы Ұрыста, яғни соғыста мерей, абырой — ерлікте: жауды жеңетін, елді қорғайтын батылдықта. Ал ырыстың…
Ұрысы күшті болса, иесін сабайды.
Негізгі мағынасы Ұры күшті болса, малының иесін сабайды дейді. Мақал әділетсіздіктің бір көрінісін айтады: күші бар…
Ұрыс ырыс қашырар.
Негізгі мағынасы Ұрыс-керіс бар үйден ырыс қашады. Мақал жанжал мен береке бір шаңырақтың астында тұра алмайтынын…
Ұрыс ырысты қашырар, .
Ынтымақ халықты асырар.
Ынтымақ халықты асырар.
Негізгі мағынасы Ұрыс-керіс ырысты, яғни бақ пен берекені қуып жібереді, ал ынтымақ халықты асырайды, тамақтандырады…
Халқы жаманның биі азады,
Қатыны жаманның үйі азады.
Қатыны жаманның үйі азады.
Негізгі мағынасы Халқы нашар болса, оның биі де азады; әйелі нашар болса, үйдің берекесі кетеді. Би елден шығады, ел…
Халық қаһары қамал бұзады .
Негізгі мағынасы Халықтың қаһары, яғни ашу-ызасы бекініс қамалды да бұзады. Көп адамның ашуы бір арнаға тоғысса, оған…
Халықты дана қосады,
Әйел мен ерді бала қосады.
Әйел мен ерді бала қосады.
Негізгі мағынасы Халықты дана адам біріктіреді, ал ерлі-зайыптыны бала біріктіреді. Ел ішінде алауыздық туса, оны…
Халық ұйғарса, хан түйесін сояды.
Негізгі мағынасы Халық бір шешімге келсе, тіпті ханның түйесін де сояды: көптің ұйғарымы ең жоғары биліктің малына да…
Хан көп болса, жау көп.
Негізгі мағынасы Хан көп болса, жау да көп дейді мақал. Бір елде бірнеше билеуші болса, әрқайсысы өз билігін көздеп…
Хан қарашасыз болмас,
Дау арашасыз болмас.
Дау арашасыз болмас.
Негізгі мағынасы Ханның қарашасы болғаны сияқты, кез келген даудың арашашысы болады дейді мақал. Хан қол астындағы…
Хан - шаңырақ, халық - уық.
Негізгі мағынасы Хан — шаңырақ, халық — уық деген сөз билеуші мен елдің байланысын киіз үйдің құрылысымен береді…
Шаруа түбі - кеңес,
Сауда түбі - келіс.
Сауда түбі - келіс.
Негізгі мағынасы Шаруаның негізі — кеңес, сауданың негізі — келісім. Отбасы, мал-жай шаруасын жүргізу үшін ақылдасып…
Шеткі ауыл көшсе, ортаңғы ауыл шет болар.
Негізгі мағынасы Көшпелі ел қонысқа ауыл-ауыл болып тізіле қонатын: шетте отырғаны алдымен желге, жауға, ұрыға төтеп…
Ымыраны бұзбақ - жаманның ісі;
Қатарды бұзбақ - шабанның ісі.
Қатарды бұзбақ - шабанның ісі.
Негізгі мағынасы Бұл мақал татулық пен ретке қарсы шығу жаман іс екенін ескертеді. «Ымыраны бұзбақ» дегені — адамдардың…
Ынтымақ барда ырыздық бар.
Негізгі мағынасы Ынтымақ бар жерде ырыздық, яғни күнкөріс, нәпақа, дастарқанның берекесі бар. Мақал татулық пен…