Тынбаған дау жаман,
Қайта шапқан жау жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — тоқтамаған дау да, қайта-қайта шапқан жау да жаман деген сөз. Астарлы мағынасы — бітпейтін жанжал да, қайта қозатын өшпенділік те елге тыныштық бермейді. Бір рет шыққан дау шешілмей созылса, адамдардың арасы суиды, береке кетеді. Сол сияқты жау қайта шабуыл жасаса, қауіп күшейіп, елдің амандығы бұзылады. Сондықтан бұл мақал татулықты сақтап, кекті өсірмей, мәселені ерте шешуге үндейді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «дау» — адамдар арасындағы келіспеушілік, ал «жау» — сыртқы қауіп пен дұшпандықтың бейнесі. «Тынбаған» сөзі даудың созылып, тыныштық бермейтінін көрсетеді. «Қайта шапқан» тіркесі жаудың тоқтамайтын, қайта оралатын қатер екенін аңғартады. Екі образ да бір ойды күшейтеді: қақтығыс ұзаса да, жаулық қайталанса да, оның соңы ауыр болады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасындағы, жұмыстағы не көрші арасындағы ұзаққа созылған ренішке қатысты айтылады. Мысалы, екі әріптес бір ұсақ мәселені қайта-қайта сөз етіп, ортақ істі алға бастырмаса, “Тынбаған дау жаман” деп ескерту айтуға болады. Яғни, келісіп, сабырмен шешкен дұрыс.
Qaıta shapqan jaý jaman.