Бірлік туралы — 8-бет 409
Сұрыптау:
Қасықпен көлді құрта алмайсың,
Қастықпен елді құрта алмайсың.
Қастықпен елді құрта алмайсың.
Негізгі мағынасы Қасықпен көлдің суын сарқып тауыса алмайсың, қастықпен бүкіл елді құрта алмайсың. Мақал көптің күшін…
Қой ақсағымен мың болар.
Негізгі мағынасы Қой ақсағымен мың болар деген мақалдың тура мағынасы — бір ақсаған, әлсіздеу қойдың өзі де көптің…
Қойды шартық бүлдіреді,
Елді қортық бүлдіреді.
Елді қортық бүлдіреді.
Негізгі мағынасы Қойды шартық бүлдіреді, елді қортық бүлдіреді деген мақалдың тура мағынасы — қой отарында шартық, яғни…
Қой мыңға жетсе,
Кереге басынан бас кетпейді.
Кереге басынан бас кетпейді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қойдың саны қанша көбейсе де, керегенің басынан бас кетпейді, яғни үй…
Қой үстіне бозторғай жұмыртқалар.
Негізгі мағынасы Ел ішінде соғыс, дау-жанжал жоқ, молшылық пен тыныштық орнаған бейбіт, мамыражай заманды сипаттайтын…
Күнде бір мақал
«Бірлік туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Қол жұмылмай жылынбайды.
Негізгі мағынасы Аязда қолы тоңған адам саусақтарын жұмып, жұдырық етеді: ашық алақан тез суиды, ал жұмылған қол өз…
Қоңсы тату болса - құт,
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
Қоңсы қаңқу болса - жұт.
Негізгі мағынасы Қоңсы тату болса — құт, яғни береке, ырыс, бақыт; қоңсы қаңқу, яғни өсекші, ұрысқақ, сөз тасушы болса…
Қос аттылымен қол көбейеді,
Қозысымен қой көбейеді.
Қозысымен қой көбейеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — екі ат мінген адам жүрген жерде іс тездеп, күш артады; қойға қозы…
Қос-қос орда, қос орда,
Қосылып қонбас малдан соң.
Қоспақ өркеш сары атан,
Қом жинамас майдан соң.
Қосылып қонбас малдан соң.
Қоспақ өркеш сары атан,
Қом жинамас майдан соң.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың түпкі ойы — ынтымақ пен бірлік болмаған жерде береке де, нәтиже де азаяды. Тура…
Құданың белгісі - сыйыс,
Қоныс белгісі - бейіт.
Қоныс белгісі - бейіт.
Негізгі мағынасы Құдалықтың шын екені екі жақтың сыйысуынан, бір-біріне жарасып, бірін-бірі сыйлауынан көрінеді…
Құдасымен Құдай ұрған ұрысады.
Негізгі мағынасы Құдасымен тек бағы байланған, ақылы ауысқан адам ғана ұрысады деген сөз. Құдалық — қасиетті туыстық…
Құланның оттауы бірге, жусауы бөлек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құландар бір жерде жайылып, бірге оттайды, бірақ су ішерде не жатарда әр…
Құс топтанса - ұшайын дегені,
Ел топтанса - көшейін дегені.
Ел топтанса - көшейін дегені.
Негізгі мағынасы Күзде құстар топ-тобымен жиналса, жылы жаққа ұшып кетуге дайындалғаны; дәл солай ауыл-ауыл бір жерге…
Қыдырлы қонақ қыдырып келер,
Қыдыры артынан шұбырып келер.
Қыдыры артынан шұбырып келер.
Негізгі мағынасы Бұл мақал қонақтың тек жай келген адам емес, үйге ырыс, береке, қуаныш ала келетінін білдіреді. Тура…
Қыздың баласындай, қолдың саласындай.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бір нәрсенің немесе біреудің өте нәзік, сүп-сүйкімді, әлсіздеу әрі ұқыпты екенін білдіреді…
Қылауына қыл түспеген татулық.
Негізгі мағынасы Ешқандай сызат, кірбің түспеген, мінсіз татулық туралы айтылады. Қылау — жаңа жауған жұқа ұлпа қар не…
Қылыш даттанса, ел бұзылады,
Ел даттанса, ат сабылады.
Ел даттанса, ат сабылады.
Негізгі мағынасы Қылышты тат басса, яғни қару күтімсіз, ұмыт қалса, елді қорғайтын күш жоқ, сондықтан ел бұзылады: жау…
Қырқын мінгеннен қыр артылмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір адамның ғана күшімен, не бір ғана атқа сүйеніп, қыруар қырды асып өту…
Малы бірдің жаны бір.
Негізгі мағынасы Мақалдың тура мағынасы — малы ортақ, дәулеті бір адамдардың өмірі де, күйі де өзара тығыз байланысты…
Мың адам салған көпірді бір адам бұзады,
Бір адамның жаққан отына мың адам жылынады.
Бір адамның жаққан отына мың адам жылынады.
Негізгі мағынасы Мақал екі қарама-қарсы суретті қатар қояды. Бірінші жолда мың адам күш біріктіріп салған көпірді бір…
Назыңды ер көтерер,
Ер көтермесе, ел көтерер.
Ер көтермесе, ел көтерер.
Негізгі мағынасы Наз — еркелік, өкпе, жақын адамға артқан үміт. Адам назын өзін түсінетін, көтеретін кісіге ғана…
Науды аяма, дауды ая.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: жүк артып, шаруа істеуге жарайтын нәрсені, яғни нау сияқты қажет құралды…
Ноғай, қазақ - бір кісі.
Негізгі мағынасы Ноғай мен қазақ бір адам сияқты деген сөз: екі халықтың тамыры бір, тілі жақын, тағдыры араласқан…
Он адам жүрген жерде із,
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.
жүз адам жүрген жерде соқпақ,
мың адам жүрген жерде жол қалады.
Негізгі мағынасы Даланы он адам басып өтсе, шөптің үстінде із қалады, жүз адам өтсе — соқпақ, мың адам өтсе — нағыз жол…
Орағың өткір болса, қарың талмайды,
Отаның берік болса, жауың алмайды.
Отаның берік болса, жауың алмайды.
Негізгі мағынасы Орақ өткір болса, егінші шөпті, бидайды оңай орады, қолы талмайды; Отан берік болса, жау оны ала…
Ордалы құлан ақсағын білдірмес.
Негізгі мағынасы Ордалы құлан — көп, ұйымшыл, қуатты үйір деген ұғым. Мақалдың тура мағынасы: құлан үйірімен жүрсе…
Отбасы ала болса,
Кереге басы сайын пәле бар.
Кереге басы сайын пәле бар.
Негізгі мағынасы Отбасы мүшелері бір-бірімен тату болмай, арасы ала-құла болса, үйдің берекесі кетеді. Мұндай шаңырақта…
Отты қузаған өшірер,
Көршіні қузаған көшірер.
Көршіні қузаған көшірер.
Негізгі мағынасы Отты қайта-қайта қузаған, яғни шұқылап, қозғай берген адам оны өшіреді; көршісін тынымсыз қузаған…
Отты түрте берсең, өшеді,
Көршіні түрте берсең, көшеді.
Көршіні түрте берсең, көшеді.
Негізгі мағынасы Отты қайта-қайта түрте берсең, ол өшіп қалады; көршіні түрте берсең, яғни тиісіп, мазалап, ренжіте…
Өз басыңды дауға берсең де,
Жолдасыңды жауға берме.
Жолдасыңды жауға берме.
Негізгі мағынасы Өз басыңды дауға салсаң да, жолдасыңды жауға ұстап берме. Яғни өзің қандай қатерге, айыпқа ілінсең де…
Өзегің талса, өзен жағала,
Басыңа іс түссе, көпті сағала.
Басыңа іс түссе, көпті сағала.
Негізгі мағынасы Өзегің талса, яғни қатты ашығып, шөлдеп, әлсіресең, өзенді жағала: су бар жерде тіршілік те, азық та…
Өлсек, көріміз бір,
Шықсақ, төріміз бір.
Шықсақ, төріміз бір.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: өмірде де, өлімде де бірге болу. Астарлы мағынасы — ағайынның, туыстың…
Өнер алды - бірлік,
Ырыс алды - тірлік.
Ырыс алды - тірлік.
Негізгі мағынасы Барлық өнердің басы — бірлік, ырыстың басы — тірлік. Ел бірлікте болса, кез келген іс оңай бітеді…
Өсер халықтың арманы көп,
Өшер халықтың жанжалы көп.
Өшер халықтың жанжалы көп.
Негізгі мағынасы Өсіп-өркендеп келе жатқан халықтың арманы, мақсаты көп, ал құрып бара жатқан халықтың жанжалы, ішкі…
Саған дұшпан - маған жау.
Негізгі мағынасы Сенің дұшпаның — менің де жауым: досымның қасы менің де қасым. Мақал шын достық пен одақтың белгісін…
Сайда саны көптің
Қырда жаны көп.
Қырда жаны көп.
Негізгі мағынасы Сайда, яғни ауыл қонған панасы бар жерде адамы, ағайыны көп кісінің қырда, ашық, қауіпті жерде жаны…
Саусақ ашсаң - қылдырық,
Жұмсаң - жұдырық.
Жұмсаң - жұдырық.
Негізгі мағынасы Саусақтарды ашып, жайып жіберсең, әрқайсысы қылдырықтай жіңішке, әлсіз; ал жұмсаң, жұдырыққа айналады…
Саусақ бірікпей, ине ілікпейді.
Негізгі мағынасы Жерге түскен инені бір саусақпен көтеріп алу мүмкін емес: екі саусақ бір-біріне жақындап, қысқанда…
Сен бұтаны көтерсең,
Бұта сені көтереді.
Бұта сені көтереді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — егер сен бұтақты, бұтаны жоғары көтерсең, ол да саған тірек болатындай…
Сенім сең бұзады.
Негізгі мағынасы «Сенім сең бұзады» деген мақал адамға берілген сенімнің, яғни ишенім мен көңіл қоюдың, үлкен күш…