Ұрысы күшті болса, иесін сабайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсенің ішіндегі тартыс күшейсе, оның зардабы ең алдымен сол нәрсенің иесіне тиеді. Астарлы мағынасы — үй ішіндегі, ел ішіндегі немесе кез келген ортадағы кикілжің шектен асса, оны бастан кешірген адамға да, сол ортаның өзіне де зиян келеді. Яғни, ішкі араздық сыртқы жаудан да қауіпті болуы мүмкін.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ұрыс» — дау, жанжал, алауыздықтың бейнесі. «Күшті болса» дегені оның ушығып, бақылаудан шыққанын білдіреді. Ал «иесін сабайды» — сол жанжалдың кесірі бастапқыда оны тудырған адамға немесе сол ортаға қайтып соғатынын меңзейді. Бұл жерде астарлы сурет арқылы татулықтың қадірі айтылады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі өмірде бұл мақал отбасындағы, жұмыстағы не достар арасындағы түсініспеушілікке байланысты жиі қолданылады. Мысалы, әріптестер бір-бірімен үнемі сөзге келіп, жұмысты ушықтыра берсе, ақырында жоба да, бедел де, өздері де зиян көреді. Сондықтан кикілжіңді уақтында тоқтатып, келісімге келу қажет.