«Түбі бірге түнекте де табысар .» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Түбі бір, тамыры бірге адамдар түнекте, қараңғы түнде де бір-бірін табады. Мақал туыстық, тектік байланыстың күшін айтады: қанша алыстап, әр жаққа тарап кетсе де, қиын, бұлыңғыр кезде бір тектен шыққандар бір-бірін іздеп табысады. Түнек мұнда тек түн қараңғысы емес, ауыр заман, белгісіздік, адасқан сәт. Ондай кезде адамды өз туысы, өз тамыры таниды. Мақал туыстыққа деген сенімді, оның уақыт пен қашықтықтан жоғары тұрғанын білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Түбі — ағаштың, шөптің тамыр жағы, ауыспалы мағынада ата-тек. «Түбі бірге» тіркесі бір тамырдан өскен бұтақтар сияқты бір атадан тараған ұрпақты білдіреді. Түнек — қалың қараңғылық, жарық жоқ кез; далада түнекте адасу қауіпті болған. Мақал тамыр мен түнекті қатар қояды: тамыр да жер астында, қараңғыда жатады, бірақ өз ағашынан ажырамайды. «Түбі» мен «түнек» сөздеріндегі «т» дыбысы мақалға ырғақ береді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Алыс жерде кездейсоқ туысын тапқан, не ұзақ жылдардан кейін ағайынымен қауышқан адамдар осылай айтады. Сондай-ақ туыстардың қиын кезде бір-біріне жетіп келгеніне таңданғанда қолданылады. Сарыны — таңдану, қуаныш, сенім. Туыстарынан күдер үзген адамға жұбату ретінде де айтуға болады, бірақ туыстықты дау-жанжалда біреуді жақтау үшін айту орынсыз. Мысалы: «Шетелде бір көшеде тұрған жерлесім нағашым боп шықты, түбі бірге түнекте де табысар».
Қолданылу жағдаяттары
— Соғыс жылдары бөлініп қалған екі әулеттің ұрпақтары жылдар өткен соң шежіре арқылы табысқанда, ақсақал мақалды айтып, бата берді.
— Боранда жолда адасқан жүргізушіні жақын ауылдағы бейтаныс шал үйіне кіргізді; әңгімелесе келе олардың аталары бір болып шықты.