Үйде кісі көп болса, далада кісі тимейді.

Күнде бір мақал

«Үйде кісі көп болса, далада кісі тимейді.» — мағынасы қандай?

Негізгі мағынасы

Үйде адам көп болса, яғни отбасы, ағайын үлкен әрі тату болса, сыртта жүрген адамға ешкім тиісе алмайды. «Далада» — үйден тыс жерде, жолда, жұрт арасында. Мақал адамның қауіпсіздігі мен беделі оның артындағы отбасынан, туыстарынан бастау алатынын айтады: тиіссе, артынан сұрау салатын жұрты бар адамға жаман ниетті кісі жоламайды. Екінші бір мағынасы — ішкі бірлік сыртқы қауіпті тоқтатады.

Образдар мен теңеулер

Мақал «үй» мен «дала» деген екі кеңістікті қарсы қояды. Киіз үй — қорған, жылы ұя, ал дала — кең, ашық, қауіп-қатері бар жер. Үйдегі көп кісі көрінбесе де, далада жүрген адамның жанында жүргендей: жұрт оның кімнің баласы, кімнің інісі екенін біледі. Жолаушыдан «кімнің баласысың?» деп сұрайтын салт та осыдан. «Кісі» сөзінің қайталануы ойды айқындайды: үйдегі кісі — сыртқы кісіден қалқан.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Мұны үлкен әрі тату отбасының артықшылығын айтқанда, ағайын-туысқа сүйену керек дегенде қолданады. Мысалы, қалаға оқуға аттанған балаға әжесі: «Алаңдама, үйде кісі көп болса, далада кісі тимейді, қиналсаң бізге хабарлас». Интонациясы жылы сенім. Біреуді туыстарымен қорқыту үшін айтылса, дөрекі естіледі.

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылдан қалаға оқуға кеткен қызына әкесі туыстарының телефондарын беріп, жалғыз емессің деп сендіреді.
— Базарда жас сатушы жігітке тиіскен бұзақылар оның ағалары келгенде бірден тарап кетеді.
— Көкпарда бір шабандозды әдейі қағып кеткенде, оның ағайыны жиналып, төрешіден әділдік талап етеді.

Бұл мақалдың мағынасы жасанды интеллекттің көмегімен жасалды. Қажет болған жағдайда түзетулер енгізіңіз.
Күнде бір мақал
Осындай мақалдар мағынасымен бірге күн сайын таңғы 09:00-де
Telegram-ды ашу
Үйде кісі көп болса, далада кісі тимейді. — қазақша мақал
Жүктеу
Латын жазуында
Úıde kisi kóp bolsa, dalada kisi tımeıdi.