Үш ағайынды жігіттің,
Отарында малы бар.
Екі ағайынды жігіттің
Қотанында талы бар.

Негізгі мағынасы

Үш ағайынды жігіттің малы отарда, яғни алыс жайылымда өріп жүр: бауыр көп болса, бірі малды алысқа айдап бағады, бірі ауылда қалып шаруаны жүргізеді, күш бөлінеді, дәулет те өседі. Екі ағайынды жігіттің малы алысқа шыға алмай, қотаннан ұзамайды, қотан басында тал-шыбықтан басқа көрерге көп нәрсе жоқ. Мақал ағайынның көптігі мен бірлігін берекенің негізі деп санайды: қол көп болса, шаруа да кең. Екінші жолдағы тал бейнесінің нақты мәні толық анық емес, ол аз-маз, жұпыны тіршілікті меңзейді деп түсінуге болады.

Образдар мен теңеулер

Отар — үй маңынан алыс жайылымға айдалған, бөлек бағылатын қой табыны. Қотан — ауыл іргесіндегі мал түнейтін орын. Отарға мал шығару үшін қосымша бақташы, қол керек: ағайынның бірі отарда, бірі ауылда жүре алады. Екі-ақ бауыр болса, мал үй маңынан ұзамайды. Малы мен талы сөздері ұйқасып, екі тұрмысты салыстырады: бірінде дәулет алыс өрістерге сыймай жатыр, бірінде қотан басында тал ғана көрінеді. Сандардың кемуі берекенің кемуімен қатар жүреді.

Қазіргі өмірде қолданылуы

Бауырлардың көп болуының пайдасын айтқанда, ынтымақты әулетті мақтағанда қолданылады. Мысалы: «Үш ағайынды бірігіп шаруашылық ашыпты, сырттан бақташы жалдамай-ақ малын өсіріп отыр. Үш ағайынды жігіттің отарында малы бар деген осы». Баласы аз отбасыларды кемсіту үшін айту орынсыз: мақал отбасының көлемін емес, бірлескен күшті мақтайды.

Қолданылу жағдаяттары

— Ауылда үш ағайындының бірі жайлауда, бірі қыстауда, бірі базарда жүріп шаруасын өрге сүйрегенде, қариялар мақалмен мақтайды.
— Екі ұлының бір-біріне көмектеспейтінін көрген әке ағайынның бірлігі жайлы осы сөзді айтып, оларды бір іске жұмылдырады.